Bakü’de âşıklık geleneğine büyük vefa: Şenlik ve alesker iki görkemli programla anıldı

Bakü’de düzenlenen iki kapsamlı programda Âşık Şenlik ve Âşık Alesker anısına gerçekleştirilen etkinlikler, akademi ve sanat dünyasını bir araya getirerek âşıklık geleneğini yeniden gündeme taşıdı. Hazar Üniversitesi ve Millî Muğam Merkezi’nde yapılan programlarda konuşan Ali Kafkasyalı, Türk dünyasının ortak kültürel mirasının korunması ve evrensel ölçekte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Türk kültürünün köklü miraslarından âşıklık geleneği, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen iki kapsamlı programla bir kez daha gündeme taşındı. Geleneğin iki büyük temsilcisi Âşık Şenlik ile Âşık Alesker anısına gerçekleştirilen etkinlikler, akademi ve sanat dünyasını buluşturdu.

Anma programlarının ilk ayağı, Hazar Üniversitesi ana kampüsündeki Mermer Salon’da yoğun katılımla gerçekleştirildi. Törende Kayyumlar Şurası Başkanı Hamlet İsahanlı, Rektör Raziye İsayeva, Türkiye’den katılan Ali Kafkasyalı, Dünya Karapapakları Vakfı Genel Başkanı Erkan Koçali ve çok sayıda bilim insanı, sanatçı ile ozan yer aldı.

Açılış konuşmasını yapan Hamlet İsahanlı, âşıklık geleneğinin yaşatılmasına katkılarından dolayı Prof. Dr. Ali Kafkasyalı’ya teşekkür ederek, onun kaleme aldığı eserlerin bu alandaki önemli boşluğu doldurduğunu vurguladı. Üniversite olarak folklor değerlerine özel önem verdiklerini belirten İsahanlı, genç nesillerin millî kimliklerini tanıyıp benimsemelerinde âşıklık geleneğinin belirleyici rolüne dikkat çekti; bu kapsamda üniversitelerinde folklor derslerinin eğitim programında önemli bir yer tuttuğunu ifade etti.

Programda söz alan Ali Kafkasyalı ise çalışmalarının temel amacının Türk dünyasının ortak kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmak olduğunu belirterek, eserlerin yayımlanmasını ve dağıtımını üstlenen hatta bu eserlerin yazılmasına vesile olana Dünya Karapapak Vakfı başkanı ve yöneticilerine teşekkür etti.

Etkinlikte “Âşık Şenlik ve Devrin Tarihî Çehresi” ile “Gökçe’nin Bilge Ozanı Âşık Alesker” adlı eserlerin tanıtımı gerçekleştirildi.

Programın sonunda Kayyumlar Şurası Başkanı Prof. Dr. Hamlet İsahanlı tarafından Türkiye’den gelen vakıf yöneticilerine (Genel Başkan Erkan Koçali, Yardımcısı Hikmet Karaboğa ve Genel Sekreter Osman Saday’a) plaket takdim edilirken, vakıf yöneticileri de üniversite yönetimine Erzincan bakır işlemeciliğinin seçkin örneklerini hediye etti.

Etkinliklerin ikinci ayağı ise Bakü’nün seçkin kültür mekânlarından Millî Muğam Merkezi’nde düzenlendi. Dede Alesker Ocağı Başkanı Hatayi Alesker ve ekibinin hazırladığı programa, Azerbaycan Folklor Enstitüsü Başkanı Hikmet Guliyev başta olmak üzere çok sayıda kültür ocağı temsilcisi, yazar, şair, bilim insanı ve ozan katıldı.

Gecede yeniden söz alan Ali Kafkasyalı, sanat ve edebiyatın evrensel boyutuna dikkat çeken kapsamlı bir değerlendirme yaptı. Ozanların, şairlerin ve bilim insanlarının dar ideolojik kalıplar içine hapsedilmesinin hem kültürel gelişime hem de insanlığın ortak hafızasına zarar vereceğini vurgulayan Kafkasyalı, bu şahsiyetlerin ortaya koydukları eserler ve insanlığa sundukları katkılar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Sanatın ve edebiyatın sınır tanımayan bir birleştirici güç olduğuna işaret eden Kafkasyalı, sanatçıların herhangi bir siyasî, dinî ya da ideolojik çerçeveye indirgenmesinin onların evrensel değerini zayıflatacağını belirtti. Bu bağlamda, Türk dünyasının ozanlarının da Konfüçyüs, Miguel de Cervantes, Victor Hugo, Friedrich Nietzsche, Hafız, Şirazi, Nikolay Gogol, Aristoteles, William Shakespeare, Lev Tolstoy, Neruda  gibi dünya kültürünün ortak mirası hâline getirilmesi gerektiğini güçlü ifadelerle dile getirdi.

Kafkasyalı konuşmasının devamında, Âşık Şenlik ile Âşık Alesker’in yalnızca kendi dönemlerinin değil, tüm zamanların ozanları olduğunu belirterek, onların farklı inançlara ve kültürlere saygı duyan, kapsayıcı ve kuşatıcı bir anlayışı temsil ettiklerini vurguladı. Bu büyük ozanların kutsal değerlere yaklaşımında ayrıştırıcı değil birleştirici bir dil benimsediklerini ifade eden Kafkasyalı, bu yönlerinin öne çıkarılması hâlinde evrensel ölçekte hak ettikleri değeri göreceklerini, aksi takdirde dar ve yerel çerçeveler içine hapsedilme riskiyle karşı karşıya kalacaklarını dile getirdi.

Kafkasyalı’nın konuşması salonda büyük yankı uyandırırken, katılımcılar tarafından uzun süre ayakta alkışlandı. Etkinlikte ayrıca “Âşık Şenlik ve Devrin Tarihî Çehresi” adlı eserin Azerbaycan Tarih Enstitüsü kararıyla Dr. İsmayıl Umudlu tarafından Azerbaycan Türkçesine, Dr. Mecid Teymurifer tarafından ise İran’da Tebriz Türkçesine kazandırıldığı bilgisi paylaşıldı. Bu gelişmenin, eserlerin daha geniş bir coğrafyada okunmasına ve anlaşılmasına önemli katkı sağlayacağı ifade edildi.

Her iki programın sonunda Azerbaycan’ın seçkin ozanları –Öğretim Üyesi Ozan Ramin Garayev yönetiminde- sahne alarak dinleyicilere unutulmaz bir müzik ziyafeti sundu. Programların sunuculuğunu Doç. Dr. İlhame Gesebova üstlenirken, sahne performansları izleyiciler tarafından büyük beğeni topladı.

Bakü’de gerçekleştirilen bu kapsamlı etkinlikler, âşıklık geleneğinin geçmişten günümüze taşınan köklü bir miras olmakla birlikte çağımızda da canlılığını koruyan ve Türk dünyasının ortak edebî kimliğini şekillendiren güçlü bir kültür hazinesi olduğunu bir kez daha ortaya koydu.