PISA 2025'ten gurur veren sonuç! Türkiye fen ve okumada OECD’yi geçti

Fen ve okumada OECD ortalamasının üzerine çıkan Türkiye, matematikte ortalamaya yaklaştı. Ancak öğrencilerin yaklaşık yüzde 36’sının matematikte asgari yeterlik düzeyinin altında kalması ve yüksek başarı gösterenlerle düşük puanlı öğrenciler arasındaki farkın bazı alanlarda büyümesi, ilerlemenin yanında çözüm bekleyen sorunları da ortaya koydu.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) yürüttüğü Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın (PISA) 2025 sonuçları, 8 Eylül 2026’da açıklandı. Türkiye’nin üç temel alandaki ortalama puanları 2022’ye göre yükselirken, OECD ülkelerinin ortalamalarında düşüş yaşandı.

OECD’nin Türkiye değerlendirmesinde, ülkenin 2022–2025 döneminde üç alanda birden ilerleme kaydeden az sayıdaki ülke ve ekonomiden biri olduğu belirtildi. Raporda Türkiye’nin matematik performansı OECD ortalamasına yakın, fen bilimleri ve okuma becerilerindeki performansı ise ortalamanın üzerinde değerlendirildi.

TÜRKİYE’NİN 2022’YE GÖRE PUANLARI NASIL DEĞİŞTİ?

Türkiye’nin fen bilimleri puanı 476’dan 494’e, okuma becerileri puanı 456’dan 472’ye, matematik puanı ise 453’ten 462’ye çıktı.

Yayımlanan tam sayıya yuvarlanmış puanlara göre karşılaştırma şöyle:

Puan farkları, tabloda gösterilen yuvarlanmış değerlerin çıkarılmasıyla hesaplandı.

2022’de Türkiye, üç alanda da OECD ortalamasının altında bulunuyordu. Matematikte 19, okumada 20 ve fende 9 puanlık fark vardı. Yeni sonuçlarla birlikte fen ve okumada bu tablo Türkiye lehine değişti.

FEN VE OKUMADA ORTALAMANIN ÜZERİNE ÇIKTI

Fen bilimlerinde Türkiye’nin 494 puanlık ortalaması, 482 olan OECD ortalamasının 12 puan üzerine çıktı. Böylece 2022’de OECD’nin 9 puan gerisinde olan Türkiye’nin göreli konumu, yuvarlanmış değerler üzerinden 21 puan iyileşti.

Okuma becerilerinde de benzer bir değişim yaşandı. Türkiye’nin 472 puanı, 461 olan OECD ortalamasını 11 puan aştı. 2022’deki 20 puanlık dezavantajın 11 puanlık avantaja dönüşmesi, göreli konumda 31 puanlık hareket anlamına geliyor.

Ancak bu değişimin tamamı Türkiye’deki puan artışından kaynaklanmıyor. Türkiye yükselirken OECD ortalamalarının gerilemesi de farkın kapanmasında etkili oldu. Bu nedenle Türkiye’nin kendi performansındaki artışla diğer ülkelere göre konumundaki iyileşmeyi ayrı değerlendirmek gerekiyor.

MATEMATİKTE ORTALAMAYA YAKIN PERFORMANS

Matematikte Türkiye 462, OECD ortalaması ise 463 puan olarak açıklandı. OECD, bu sonucu Türkiye’nin ortalamaya yakın performans göstermesi şeklinde değerlendirdi.

Puan değişimlerinde teknik bir ayrıntı da bulunuyor. MEB matematikteki artışı 9 puan olarak aktarırken, OECD’nin Education GPS sistemindeki doğrudan dönemsel değişim göstergesi 8 puan veriyor. OECD’nin okumadaki dönemsel düşüş göstergesi de 14 puan; yayımlanmış yuvarlanmış ortalamaların çıkarılması ise 15 puanlık fark üretiyor. Dolayısıyla tablolardaki aritmetik farklarla OECD’nin dönemsel değişim göstergeleri birbirinin yerine kullanılmamalı.

OKUMADA 18, FENDE 15 BASAMAK YÜKSELDİ

Millî Eğitim Bakanlığının açıkladığı sıralamalara göre Türkiye, tüm katılımcılar arasında okuma becerilerinde 36’ncılıktan 18’inciliğe, fen bilimlerinde 34’üncülükten 19’unculuğa, matematikte ise 39’unculuktan 28’inciliğe yükseldi.

Katılımcı ülke ve ekonomi sayısının 81’den 91’e çıkması nedeniyle sıralamalar farklı büyüklükteki grupları karşılaştırıyor. Bu nedenle başarı değerlendirmesinde sıralamanın yanında puan değişimleri ve yeterlik düzeylerinin de dikkate alınması gerekiyor.

MATEMATİKTE HER ÜÇ ÖĞRENCİDEN BİRİNDEN FAZLASI TEMEL DÜZEYİN ALTINDA

Ortalama puanlardaki yükseliş, bütün öğrencilerin temel becerileri kazandığı anlamına gelmiyor.

OECD’ye göre Türkiye’de matematikte en az ikinci yeterlik düzeyine ulaşan öğrencilerin oranı yüzde 64 oldu. Bu, yaklaşık yüzde 36’lık kesimin asgari yeterlik düzeyinin altında kaldığını gösteriyor. Okumada öğrencilerin yüzde 76’sı, fen bilimlerinde ise yüzde 81’i bu eşiğe ulaştı.

2022’de aynı oranlar matematikte yüzde 61, okumada yüzde 71 ve fende yüzde 75’ti. Böylece üç alanda da temel yeterliğe ulaşanların payı arttı. Ancak bu eşiğin altında kalan öğrencilerin desteklenmesi ihtiyacı devam ediyor.

ORTALAMA YÜKSELİRKEN BAŞARI FARKI DA BÜYÜDÜ

OECD değerlendirmesinde, 2022–2025 döneminde en yüksek puan alan yüzde 10’luk öğrenci grubu ile en düşük puan alan yüzde 10’luk grup arasındaki farkın matematik ve fen bilimlerinde büyüdüğü belirtildi. Okumada ise bu farkta istatistiksel olarak anlamlı bir değişim görülmedi.

Sosyoekonomik koşullar da başarıyla ilişkili olmaya devam ediyor. Türkiye’de sosyoekonomik açıdan en avantajlı dörtte birlik öğrenci grubunun fen puanı, en dezavantajlı dörtte birlik grubun 81 puan üzerinde. OECD ortalamasında bu fark 84 puan.

Bu iki gösterge farklı eşitsizlikleri ölçüyor: İlki yüksek ve düşük başarı gösteren öğrencileri, ikincisi ise sosyoekonomik koşulları farklı grupları karşılaştırıyor.

DÜNYADA ORTALAMALAR GERİLEDİ

PISA 2025’e 91 ülke ve ekonomiden 760 binden fazla öğrenci katıldı. OECD’nin genel raporuna göre matematik, fen ve okumadaki OECD ortalamaları, araştırmanın bugüne kadar ölçtüğü en düşük seviyelere indi.

Özellikle okumadaki gerileme; bilgiyi değerlendirme, farklı kaynaklar arasında bağlantı kurma ve metinleri eleştirel biçimde inceleme becerileri açısından dikkat çekti. Türkiye’nin üç alandaki artışı, bu uluslararası gerileme ortamında gerçekleşti.

BAKAN TEKİN: TARİHÎ BİR BAŞARIYA İMZA ATTIK

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin de sonuçlara ilişkin sosyal medya hesabından açıklama yaptı.

Tekin, “PISA 2025’te tarihî bir başarıya imza attık. İlk kez fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıktık, matematikte ise OECD ortalamasını yakaladık” dedi.

Tekin açıklamasının devamında, “Eğitimde attığımız kararlı adımların karşılığını almaya devam ediyoruz. Hedefimiz açık; eğitimde daha güçlü, başarılarıyla dünyada söz sahibi bir Türkiye” ifadelerini kullandı.

PISA 2025’te tarihî bir başarıya imza attık. İlk kez fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıktık, matematikte ise OECD ortalamasını yakaladık.

Eğitimde attığımız kararlı adımların karşılığını almaya devam ediyoruz. Hedefimiz açık; eğitimde daha güçlü

PISA SONUÇLARI NASIL OKUNMALI?

PISA, 15 yaşındaki öğrencilerin bilgilerini gerçek yaşam problemlerinde kullanabilme becerilerini değerlendiriyor. Sonuçlar yalnızca bir ülke sıralaması değil; temel yeterlikleri, öğrenciler arasındaki farklılıkları ve öğrenme koşullarını birlikte incelemek için veri sunuyor.

OECD, Türkiye’nin 2025 verilerinin kalite standartlarını karşıladığını belirtiyor. Bununla birlikte puanlar örneklem tahminlerine dayanıyor; küçük puan farkları otomatik olarak istatistiksel üstünlük anlamına gelmiyor.