YAZARLAR

Ortadoğu'da gücün kadar haklısın

Çin bölgede büyük bir paya sahip ve ithal edilen enerjinin yüzde 60'ından fazlası için Ortadoğu'ya güveniyor.

İsmail GÜZELiguzel@nestech.net

Çin bölgede büyük bir paya sahip ve ithal edilenenerjinin yüzde 60'ından fazlası için Ortadoğu'yagüveniyor.

Çin'de ticaretin ve yatırımın artması ve Çin'li müteahhitlerinaltyapı projelerinin milyarlarca dolarlık payını elindebulundurması nedeniyle Çin'in büyüyen bir ekonomik yapısı var. Enönemli amacı artan çıkarlarına rağmen, Çin'in belirgin hırsı,güvenlik alanını genişletme pahasına pahalı adım atmaksızınekonomik gücünü genişletmektir. Çin, ABD'nin güvenlik varlığınıkendi ekonomik varlığı ile tamamlamayı değil, azaltmayı amaçlıyor.Çin mallarına ve Çin bilgi birikimine olan yaygın ilgiden dolayıÇin, diğer devletlerin hükümetleri tarafından sıcakkarşılanıyor.

Suriye'de İran destekli Rus Amerikan savaşı...

2016 Ağustos ayı sonlarında şaşırtıcı bir gelişme ile İran, RusHava Kuvvetleri'nin Tahran ve Moskova'nın stratejik bir bölgeninmuhalifler tarafından kontrol edildiği iddiasıyla Suriyetopraklarında bombalama operasyonlarını yürütmek için merkeziİran'daki Shahid Nojeh Hava Üssünden uçmasına izin verdi.

Bu önemsiz bir karar değildi. Aslında bu devrimci İran dışpolitikasının temel ilkesine ters düşüyordu. 1979 yılından bu yanaİran, Tahran'daki Dışişleri Bakanlığı binasının girişinde ki renkliçinilerin üzerine oyulmuş popüler bir slogan olan "No East, NoWest" ilkesiyle egemenliğini korumuştur. Buna göre, 37 yıl boyunca,İran, askeri üslerine herhangi bir yabancı güç erişimine izinvermedi.

Verilen izin, İran ve Rusya arasındaki derinleşen siyasi veaskeri bağların bir sembolik göstergesi. Her ne kadar iki ülkeninSuriye'deki işbirliğinin İran'ın 1979 yılından beri herhangi biryabancı ülke ile yaptığı en önemli askeri operasyon olsada, İran'ınRusya ile yakın temasa geçmiş olması Batı ile olan yakınlaşmasındasorunların yaşanacağının bir göstergesi...

Suriye iç savaşı yeni bir döneme girdi. Beşşar Esad'ın hükümeti,ülkenin batısındaki yarımadayı ele geçirdi ve doğuda ABD desteklikuvvetler (YPG, PYD) DAEŞ kalıntıları üzerinde ilerliyor...

Esad hükümeti geçen bir buçuk yıl boyunca, Suriye'nin batısındabenzeri görülmemiş bir askeri başarı elde etti. Aralık 2016'damuhalifleri ve ailelerini Suriye'nin en büyük ikinci şehri olanHalep'i terk etmeye zorladı...

Esad, İran ve Rusya'nın yardımı ile doğu Suriye'ye daha fazlaaskeri güç çıkarmaya başladı. DAEŞ'in geri kalan bölgesiküçülürken, Suriye ve ABD destekli güçler kimi zaman aynışehirlerde bir araya geliyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nin Suriye'de çok  seçeneğikalmadı... Şimdiye kadar Esad'dan kurtulma ya da reforma tabi birhükümeti güvence altına alma umutları çok uzak.. Belkide yakın birzamanda Washington, çekilip temizlenmeyeceğini, ne zaman ve nasılçekileceğine karar vermek zorunda kalacak.

Suriye hükümeti tüm ülkeyi geri almaya kararlı ve muhtemelenbunu yapacak kadar da desteği var. Bazı Amerikalılara göre bu,"Amerika Birleşik Devletleri'nin ayrı bir Kürt bölgesine destekverme veya insan haklarına ve demokrasiye saygı duyma umutlarınıterk etmek zorunda kalacağı anlamına geliyor."

ABD'nin Suriye'de  oyununu bozan en büyük güç Rusya faktörüoldu... Amerikalılara göre Rusya sadece Suriye'de oyunubozmadı.

Nasıl mı?

Birçok gözlemci, Rusya'nın son yıllarda ABD'nin çıkarlarınayaptığı en büyük hasarın Kremlin'in 2016 ABD başkanlık yarışınamüdahalesinden kaynaklandığına inanıyor.

Moskova'nın Amerikan seçimlerinde ortaya koyduğu tehdidin sadecebir yanı. Vladimir Putin döneminde Rusya, Batı'ya sistematik birmeydan okuma başlattı.

Amaç, Avrupa ile Birleşik Devletler arasındaki ve AB üyeleriarasındaki bağları zayıflatmak, NATO'nun dayanışmasını zayıflatmakve Rusya'nın yakın çevresindeki stratejik konumunugüçlendirmek.

Putin, Rusya'yı Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana sahipolduğu önceliğe meydan okuyarak küresel siyasetin merkezinegötürmekten başka bir şey istemiyor.

Komşularına gözdağı vermek ve NATO'yu zayıflatmak içintasarlanmış önemli bir askeri modernleşme gerçekleştirdi...Moskova'nın "ayrıcalıklı menfaat alanına" değindiği ve yenigerçekleri tayin etmek için açıkça askeri güce başvurmaktançekinmemesi tüm batıyı rahatsız ediyor...

Moskova sadece eski Sovyet cumhuriyetlerinin tamamı üzerindedeğil, eli aynı zamanda ABD ordusunun uzun süredir özgür bir elleidare ettiği Orta Doğu'yu da içeren daha uzak alanlara uzandı...Atlantik ve Avrupa'da bölünmeler NATO'nun Rus provokasyonlarınacevap verme becerisini zayıflatmakta bu durum Moskova’ya erişim venüfuzunu genişletmek için açıklıklar sağlamaktadır.

Batı ittifakı, Rusya'nın doğu Avrupa'yı ve Baltık ülkelerindekivarlığını güçlendirerek yeni Rusya'nın genişlemesine tepkigösteriyor... Buna karşın Rusya şimdiye kadar herhangi bir NATO üyedevletinin toprak bütünlüğünü tehdit etmedi.

Rusya'nın Ortadoğu'daki varlığı ise çoğunlukla güvenlikalanındadır. Rusya, bölgedeki ülkelere milyarlarca dolar değerindesilah sistemi satıyor olmasına karşın askeri olmayan alanlarda çokaz ticaret ya da yatırım yapıyor.

Amerika'nın Ortadoğu  çıkmazı...

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer anlaşmasını ülkeçıkarlarına uygun olmadığı için bozacağını ve İran'ın İslam DevrimMuhafızları Kolordularına yaptırımlar geliştireceğini duyurdu. EskiBaşkan Barack Obama'nın devraldığı İran politikasından duyduklarımemnuniyetsizliği Başkan Trump seçim öncesi belirtmiş, seçimvaadleri arasında da İran'la olan anlaşmayı iptal edeceğiniduyurmuştu... Kısa zaman önce yapılan duyurulardan da anlaşıldığıüzere ABD'nin İran'a yaklaşımı daha sert olabilir...

Trump yönetimi, İran'ın kendi  politikasını değiştirmektezorlandığı kanısında. Washington'ın asıl problemi İran'la olansorunlarının belirsizliği değil, Amerika'nın Ortadoğu'dakipolitikasını değiştirmeden daha geniş ele alınamayacağıdüşüncesinde olduğu... Özellikle, Washington Suriye'ye yönelikstratejisini yeniden ele almaz yeni bir strateji geliştirmezse,ABD'nin İran politikası etkisiz kalacaktır.

ABD'nin Ortadoğu'da bir çok stratejik çıkarları vardır. Onlarınarasında İsrail'in güvenliğini sağlama ve Basra Körfezi'ndeki denizvarlıklarının sürdürülmesi yoluyla Washington'un Arapmüttefiklerinin (Suudi Arabistan, Ürdün ve Birleşik ArapEmirlikleri dahil) güvenliğinin sağlanması var. İran bumüttefiklerin başlıca tehditlerindendir ve Tahran'ın (Hizbullah,Iraklı milisler ve Yemen'deki Husiler de dahil olmak üzere) butehdidin mızrağıdır. Bu nedenle, İran'ı ve İran destekli örgütleridurdurmak, ABD'nin Orta Doğu'daki hedefleri için merkezi birkonudur.

Amerika ve Türkiye arasında ki derin çatlak...

NATO'nun en güçlü ikinci askeri gücü Türkiye ile ABD yolayrımında mı? Türkiye'nin hava sahasını koruma isteği ABD'yirahatsız etti... Yol ayrımı için bir çok neden var... Amerika'nınuluslararası terör örgütü lideri konumunda bulunan ve 15 Temmuzdarbesinin mimarı Fetullah Gülen'i himayesinde bulundurması,sınırımıza DAEŞ'le mücadele adı altında Türkiye'nin ulusalgüvenliğini hiçe sayarak terör örgütlerine silah tedariki yapmasıiki müttefik ülke arasında derin çatlaklar oluşmasına sebepoldu...

Türkiye, Rusya'nın S-400 uçaksavar füze sistemini satın almakiçin 2.5 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladı ve bir depozitoyatırdı. Rusya, Türkiye'ye etkili menzili 400 km olan iki adet S-400 bataryası satacak... Bununla birlikte Türkiye bataryalara hedefbelirleme ve yazılımını tedarik edecek bir sistem geliştirecek.Pentagon yetkililerinin de belirttiği gibi, S-400, NATO'nun havasavunma sistemi ile birlikte çalışmıyor...

İttifakın Türkiye'yi dış tehditlerden koruması gerekiyor ve sonyıllarda Ankara'nın Suriye savaşıyla ilgili endişeleri, KuzeyAtlantik Antlaşması'nın Dördüncü Maddesi'ni tekrar tetiklemesineyol açtı. NATO üyeleri, "toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı veyagüvenliğini tehdit ediyor" sözleriyle belirtti. Suriye savaşınınbaşlangıcından bu yana, Türkiye, Suriye'de ABD tarafındanengellenmiş uçuşa yasak bir bölge olmadığını savundu.

S-400, Türkiye'nin giderek daha agresif hale getirdiği dışpolitika gündemini de güçlendirecek ve Ankara'ya yurtdışında dahafazla özgürlük tanıyacak. Suriye sorunlarının yanı sıra Türkiye,Afganistan'da arabuluculuk yapmak, Myanmar'daki RohingyaMüslümanlarına destek vermek, Katar ile Suudi Arabistan'ınönderliğinde Körfez ülkelerinin bloğu arasındaki anlaşmazlıkta roloynamaya ve Somali'deki aşırı radikal gruplarla mücadeleye ilgigösterdi. Savunma yeteneklerini geliştiren Türkiye, uzun süredirbölgede ve bölge dışından gelen tehditlere karşı güvenlikyeteneğini git gide artırıyor...

Yorumlar1 yorum