YAZARLAR

Esnaf eşine nasıl emekli maaşı bağlanır?

İSTANBUL’dan okurumuz Emine Türkmen soruyor: “Bünyamin bey, eşim yirmi iki sene Gedikpaşa’da esnaflık yaptı. Geçen ay sizlere ömür kocamı kaybettik. Bağ-Kurdan bana maaş kalır mı? SGK’ya nasıl başvurmam gerekir?”

İSTANBUL’dan okurumuz Emine Türkmen soruyor: “Bünyaminbey, eşim yirmi iki sene Gedikpaşa’da esnaflık yaptı. Ayakkabıcıdükkanı vardı, tamir işleri yapıyordu. Geçen ay sizlere ömür kocamıkaybettik. Bağ-Kurdan bana maaş kalır mı? SGK’ya nasıl başvurmamgerekir?”

Sayın okurum, ülkemizde temel olarak üç sigortalılık hali var:4/1-(a) yani eski tabirle SSK, 4/1-(b) yani eski tabirle Bağ-Kur,bir de memurların tabi olduğu 4/1-(c).

Bu sigortalardan 4/1-(b)liler kendi adına ve hesabınaçalışanların tümünü kapsıyor, buna esnaflar da dahil…

Belirlenmiş olan şartları tamamlayan sigortalılar günügeldiğinde emekli olup emekli aylığı almaya başlıyor. Buna, hukukianlamda, “yaşlılık aylığı” diyoruz.

Maaş almanın bir başka yolu, özürlü hale gelen sigortalılaradaha uygun şartlarla emeklilik imkânı sağlanması. Buna da, hukukikavram olarak, “malullük aylığı” diyoruz.

Yine ülkemiz sosyal güvenlik sisteminde sigortalıya halkarasındaki deyimiyle emekli maaşı bağlayan bir başka hal ise, işkazası ya da meslek hastalığı sonucu az da olsa meslekte kazanmagücünü kaybetmek. Bu şekilde maaş alanların aylığına da “sürekli işgöremezlik geliri” denilmekte.

ESNAFIN YAKININA MAAŞ BAĞLANIR

Buna ilaveten bir de sigortalının ölmesi halinde geridekalanlarının maaş alabilmesini de hakkı da var. Sigortalının vefatetmesi halinde geride kalan hak sahiplerine ölüm aylığı veya ölümgeliri bağlanabiliyor.

Ölüm aylığı, sigortalının ölümü halinde geride kalan eş-çocuk vebazı hallerde de ana ve babasına verilen emekli aylığını ifadeediyor.

Bağ-Kurlu esnaflar da böyle, geride kalan yakınlarına maaşkalabiliyor…

Ancak şunu belirtmek gerek, her ölen sigortalı için geridekalanları maaş alamıyor.

Zira, ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalı adınaKanunda gösterilen belirli sürelerde prim ödenmiş olması gerekli.Ayrıca sigortalının geride kalanlarının cinsiyetine, gelirine veyaşına göre ölüm aylığının bağlanıp bağlanmayacağıdeğişebiliyor.

GÜNÜ DOLDURMAK ŞART!

Bağ-Kur, yeni tabiriyle 4/1-(b) sigortalılığından, ölüm aylığıbağlanabilmesi de belirli şartlara bağlanmış durumda.

İlk şart 02.08.2003 tarihi ve sonrasında ölmüş bulunan birsigortalının sağlığından asgari 1800 gün sigorta primi ödemesininbulunması.

Başka bir deyişle, ölen sigortalının ölümü öncesinde en az 5 yılsigortalılık bildiriminin olması zorunlu.

Ancak, vefat eden sigortalının sağlığında ödediği Bağ-Kur’lugünlerin toplamı 1800’ü bulmuyorsa bile geride kalanların borçlanmayaparak bu rakamı tamamlamaları mümkün.

Geride kalanlar müteveffa adına askerlik, doğum veya yurt dışıborçlanması gibi borçlanmalar yaparak eksik süreyitamamlayabiliyor.

Bu şekilde en az 1800 günü tamamlayan hak sahiplerine ölümaylığı bağlanıyor.

NE KADAR GÜN LAZIM?

01.08.2003 tarihi öncesinde vefat eden sigortalıların geridekalanlarına ölüm aylığı bağlanması ise özel bir durum arz ediyor.Bu tarihten önce vefat edenler için 1800 gün şartı aranmadan geridekalanlara ölüm aylığı bağlanabilmesi de mümkün.

Bağ-Kur kapsamında ölüm aylığı alabilmek için ölüm tarihi buyüzden büyük önem arz ediyor.

Bu çerçevede, geride kalan hak sahiplerine ölüm aylığıbağlanması için,

- 4 Ekim 2000 tarihinden önce ölmüş olanlar için 1080 gün primödemiş olması,

- 4 Ekim 2000 ile 7 Ağustos 2001 arasında ölmüş olanlar için1800 gün prim ödenmiş olması,

- 8 Ağustos 2001 ile 1 Ağustos 2003 arasında ölmüş olanlar için1080 gün prim ödenmiş olması,

- 2 Ağustos 2003 tarihi ve sonrasında ölmüş olanlar için ise1800 gün prim ödenmiş olması şartları aranıyor.

Bu sürelerin tamamlanması için 5510 sayılı Kanun sonrasındaborçlanma yapılabilme imkânı da getirilmiş bulunmakta.

EMEKLİ MAAŞI KİME BAĞLANACAK?

Peki, esnafın maaşını hangi yakınları alabiliyor…

Ölüm aylığı temelde ölenin dul eşine (erkek ya da kadın) veçocuklarına kalmakta…

Ancak, bazı şartlar var ise anne ve babanın da vefat eden oğluya da kızından ötürü ölüm aylığı alabilmesi mümkün.

Ölen sigortalı ister kadın olsun isterse de erkek, geride kalandul eşi evlenmediği sürece ölüm aylığını alır. Evlenenlerin iseölüm aylığı kesilecektir.

Bunun dışında hiçbir şekilde; çalışıyor olsalar bile maaşlarıkesilmez.

ÇOCUKLARINA DA EMEKLİ MAAŞI VAR

Yine ölen sigortalının;

- Sigortalı olmayan (çalışmayan) malul çocukları;

- Evli olmayan veya evli olmakla birlikte sonradan boşanan veyaeşinin ölmesi sonucu dul kalan, sigortalı olacak şekilde çalışmayanve kendi çalışmasından ötürü gelir veya aylık almayan kızçocukları,

- On sekiz yaşını, ortaöğretim görmesi halinde yirmi yaşını,yükseköğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmayan erkekçocukları,

Bağ-Kur’dan bağlanan ölüm aylığı alabilecektir.

Maaş alacak kişinin ölenin mirasını reddetmiş olması dahi ölümaylığı almasına engel değildir.

Ancak ne zaman ki “evlenme”, “yaşı doldurma”, “sigortalıçalışmaya başlama” gibi durumlar gerçekleşir bu durumda ilgilikişilerin ölüm aylıkları kesilir.

---

Kıssadan Hisse

““İyi ağaç kolay yetişmez. Rüzgâr ne denli güçlüeserse, ağaç da o denli sağlam kök salar.”

— J. Willard Marriot

---

Sorularınız için:

www.twitter.com/bunyaminesen

www.facebook.com/bunyaminesen.yazilar

Yazarın önceki yazıları için:

Yazarın yazı arşivi için:

http://www.inter/bunyamin-esen-1081z.htm

Yorumlar