YAZARLAR

Doğum sonrası yarı zamanlı çalışma hakkı

Doğum sonrası yarı zamanlı çalışma hakkı kimler nasıl yararlanabilir sorularına Sosyal Güvenlik Uzmanı Bünyamin Esen anlattı.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Bünyamin Esen ile çalışan kadınlarıhamilelik ve doğum sonrası yasal haklarına ilişkin yaptığımızröportajı 3 gündür bu köşede sizlerle buluşuyor. Röportajın bugünkübölümü kadınların doğum sonrası işe dönüş süreçlerine ilişkinhaklarından oluşuyor. Özellikle son zamanlarda çokça merak edilenyarı zamanlı çalışma şartlarının detayları Bünyamin Esenanlattı.

Röportajın pazartesi ve salı günü yayınlanan bölümlerine yazınınsonundaki linklerden ulaşabirsiniz. Buyrum devam edelim...

Doğum sonrası ücretsiz izin hakkı nasıldüzenlenmiştir?

Bünyamin ESEN: Doğum sonrası verilen analıkhâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesiamacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçiye birincidoğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonrakidoğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresininyarısı kadar ücretsiz izin verilmesi zorunludur.

Çoğul doğum hâlinde bu sürelere otuzar gün eklenir. Çocuğunengelli doğması hâlinde bu süre üç yüz altmış gün olarak uygulanır.Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilereistekleri hâlinde ayni izin verilmektedir.

Bu öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğinegöre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu sürelerhekim raporu ile belirtilir.

Bu sürelerde işverenler yarım maaş öderler, zira işvereninçalışılmayan süreler için ücret ödeme yükümlülüğü genel prensipolarak yoktur.

Öte yandan, isteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık sürenintamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalıksüreden sonra altı aya kadar tam zamanlı olarak ücretsiz izin deverilmesi gerekmektedir. Bu izin, üç yaşını doldurmamış çocuğuevlat edinme hâlinde eşlerden birine veya evlat edinene deverilmektedir.

Yani işçi doğum sonrası isterse yarım zamanlı isterse tamzamanlı izin hakkına sahiptir.

Bu sürelerde işverenlerin ücret ödeme yükümlülüğü yoktur. Ancakbu izinleri vermeleri kanun gereğince zorunludur. Bu izinlerivermeyen işverenlere 2018 yılı için işçi başına 1853 Lira paracezası uygulanır.

Doğum sonrası yarı zamanlı- tam maaşlı çalışma hakkınasıl uygulanıyor?

Bünyamin ESEN: Bu saydığımız izinlerinbitiminden sonra mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takipeden aybaşına kadar bu maddeye göre ebeveynlerden biri kısmi süreliçalışma talebinde bulunabilme hakkı vardır. Buna biz halk arasındayarı zamanlı çalışıp tam maaş alma diyoruz.

Bu talep işveren tarafından karşılanmak zorundadır ve işvereniçin geçerli fesih nedeni sayılmaz. Bu hakla kadın işçilere birpozitif ayrımcılık yapılmıştır.

Bu fıkra kapsamında kısmi süreli çalışmaya başlayan işçi, aynıçocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam zamanlıçalışmaya dönebilir. Kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin tamzamanlı çalışmaya başlaması durumunda yerine işe alınan işçinin işsözleşmesi kendiliğinden sona erer.

Bu haktan faydalanmak veya tam zamanlı çalışmaya geri dönmekisteyen işçi işverene bunu en az bir ay önce yazılı olarakbildirmelidir.

Ebeveynlerden birinin çalışmaması hâlinde, çalışan eş kısmisüreli çalışma talebinde bulunamaz. Üç yaşını doldurmamış birçocuğu eşiyle birlikte veya münferiden evlat edinenler de çocuğunfiilen teslim edildiği tarihten itibaren bu haktan faydalanır.

Yarı zamanlı- tam maaşlı düzenine göre çalışan biri nekadar maaş alacak? Örnekle açıklamanız mümkün mü? Doğum sonrasıyarı zamanlı- tam maaşlı çalışanlar maaşlarını nasılalacaklar?

Bünyamin ESEN: Belirttiğimiz üzere analıkizninin bitiminden itibaren sonra mecburi ilköğretim çağınınbaşladığı tarihi takip eden aybaşına kadar bu maddeye göreebeveynlerden biri kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilme hakkıvardır. Bu izin çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla veçocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçiye verilmektedir.

Bu haktan yararlanan işçinin maaşının yarısını işvereni verir.Kısmi süreli çalışan işçinin ücret ve paraya ilişkin bölünebilirmenfaatleri çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir. Ziraişverenlerin çalışılmayan günler için ücret ödeme yükümlülüğüyoktur. Geri kalan yarı maaş işe devlet tarafından karşılanacaktır.Örneğin günlük ücreti 60 TL olan bir işçinin maaşının 30 TL’siniişvereni 30 TL’sini ise devlet karşılamaktadır.

Doğum sonrası yarı zamanlı çalışması kanunen mümkünolmayan sektörler nelerdir?

Bünyamin ESEN: Kısmi süreli çalışma;

a) Özel sağlık kuruluşlarında ilgili mevzuat uyarınca mesulmüdür, sorumlu hekim, laboratuvar sorumlusu ve sağlık hizmetindensayılan işlerde tam zamanlı çalışması öngörülenler tarafındanyerine getirilen işlerde,

b) Nitelikleri dolayısıyla sürekli çalıştıkları için durmaksızınbirbiri ardına postalar hâlinde işçi çalıştırılarak yürütülensanayiden sayılan işlerde,

c) Nitelikleri dolayısıyla bir yıldan az süren mevsimlik,kampanya veya taahhüt işlerinde,

ç) İş süresinin haftanın çalışma günlerine bölünmesi suretiyleyürütülmesine nitelikleri bakımından uygun olmayan işlerde,

işverenin uygun bulması hâlinde yapılabilir.

Bu sayılan işler dışındakilerde ise işverenin uygun bulma şartıaranmaksızın kısmi süreli çalışma yapılabilmektedir.

Yarı zamanlı-yarı maaşlı çalışma şartları hangi durumlardageçerli her çalışan bu haktan yararlanabilir mi?

Ebeveynlerden birinin çalışmaması hâlinde, çalışan eş kısmisüreli çalışma talebinde bulunamaz. Ancak, ebeveynlerden birininçalışma şartı;

a) Ebeveynlerden birinin sürekli bakım ve tedavisini gerektirenbir hastalığının olması ve bu hastalığın tam teşekküllü hastane yada üniversite hastanesinden alınacak doktor raporuylabelgelendirilmesi,

b) Velayetin mahkemece eşlerden birine verilmesi hâlinde çocuğunvelayetine sahip ebeveynin talepte bulunması,

c) Üç yaşını doldurmamış bir çocuğun münferiden evlatedinilmesi,

hâllerinde aranmaz.

Yarı zamanlı tam maaşlı yâda yarı zamanlı yarımaaşlı çalışmak isteyen kadınlar ne yapmalı, bu durumu işverenenasıl bildirmeli?

Bünyamin ESEN: İşçi yarı zamanlı çalışmatalebini işverene yazılı olarak yapmalıdır.

İşçinin kısmi süreli çalışma talebinde, kısmi süreli çalışmayabaşlayacağı tarih ile tüm iş günlerinde çalışılacak olması hâlindeçalışmanın başlama ve bitiş saatleri, haftanın belirli günlerindeçalışılacak olması hâlinde ise tercih edilen iş günleri yeralmalıdır.

İşçi, eşinin çalıştığına dair belgeyi kısmi süreli çalışmatalebine eklemek zorundadır. İşçinin kısmi süreli çalışma talepdilekçesi, işveren tarafından işçinin özlük dosyasındasaklanır.

İşveren yarı zamanlı çalışma talebini kabul etmezse neolur?

Bünyamin ESEN: Doğum sonrası yarı zamanlıçalışma talebinin olumlu karşılanması genel itibariyle zorunludur.Yani, eğer çalışan talep ediyorsa işverenlerin bu izinleri vermesigerekir, işverene tercih hakkı sunulmamıştır. Ancak bunun biristisnası vardır: Daha önce saydığımız sektörlerde yarı zamanlıçalışma hakkı işverenin iznine bırakılmıştır.

Usulüne uygun olarak yapılan kısmi süreli çalışma talebi,bildirim tarihinden itibaren en geç bir ay içinde işverentarafından karşılanmak zorundadır. İşveren; işçiye, talebinkarşılandığını yazılı olarak bildirmelidir.

İşveren tarafından süresi içinde işçinin talep dilekçesine cevapverilmemesi hâlinde, talep işçinin dilekçesinde belirtilen tarihteveya bu tarihi takip eden ilk iş gününde geçerlilik kazanır.

Bu izni talep etmiş olmak iş akdinin haklı veya geçerlinedeniyle feshine neden oluşturmayacağı için eğer bu izniistediğiniz için işten çıkartılırsanız da tazminat ve işe iade gibihaklarınız saklıdır.

Çalışan hamile kadınları yasal haklarıTIKLAYIN

Çalışan kadınların doğum sonrası yasal haklarıTIKLAYIN

facebook.com/obenimannem

instagram.com/obenimannem

Yorumlar