YAZARLAR

Anket şirketleri ne iş yapıyor?

Türkiye’de tartışma konusu olan anket şirketleri üzerine işin ehli ile söyleşi. Cevap net ”Anket neyi nasıl yapıyor diye firmaları denetlenmeli”

Osman DİYADİNo.diyadin@hotmail.com

Türkiye’de her seçim  öncesi ve sonrası anket firmalarıtartışma konusu olmuştur…

24 Haziran seçimleri de keza böyleoldu…

Özellikle  SONAR Kamuoyu şirketinin başkanı  HakanBayrakçı’nın seçim sonrası “CHP’den tepki görmemek içinrakamları böyle verdim.Yoksa Erdoğan’ın ilk turda kazanacağınıbiliyorum ” şeklindeki itirafları bir bakıma bütün anketfirmalarının üzerine sıçrayan bir şaibe lekesi gibikaldı..

Tabi ki öyle değil ama insanların zaten kuşku ilebaktığı  anket firmalarına karşı böyle algılamasının önünegeçmek mümkün olmadı…

Türkiye’de gerçekten işini çok iyi şekilde yapan önemlianket firmaları da var..

Çok fazla reklamları yoktur…

Ama işini son derece ciddi ve profesyonel bir şekildeyaparlar…

İşte onların başında da son yıllarda OPTİMAR Kamu Araştırma Şirketi gelmekte..

Yönetim Kurulu Başkanlığını Hilmi Başdemir’in yaptığıOPTİMAR Kamuoyu Araştırma şirketi son yıllardaki bütün seçimlereisabet oranları ile damgasını vurmasına rağmen bu yönde reklamınıyapmaktan kaçınan profesyonel bir kuruluş olarak hep dikkatçekti…

Aslında örnek oldu..

Hilmi Başdemir’i iyi tanımak gerekir…

Anket şovmeni değil…

Gerçek bir beyefendi, araştırma şirketi dışında hiçbir şeyleilgilenmeyen kendini buna adayan bir insan…

Zaman zaman TV ’lerde de izlediğimiz HilmiDaşdemir  ile Türkiye’deki anket şirketleri üzerinde yaşanantartışmaları ve 24 Haziran seçimlerini konuştuk…

Çok çarpıcı mesajlar verdi…

Tabi ki  bu mesajlardan alması gerekenler var…

Almalıda..

Yıllardır OPTİMAR’ ı  ve yaptığı çeşitlianketleri takip ediyorum…

Yaptığı analizlere, açıkladığı anket çalışmaları sonuçlarına  baktığımız zaman son derece tutarlı, son derece tarafsız, son derece işini profesyonel yapan bir şirketgerçeğinin karşımıza çıktığını  söylersem hakkın tesliminiyapmış olurum…

Cumhur ittifakın rakamlarını noktasına virgülünekadar bilen bir şirketten bahsediyoruz..

Hilmi  Daşdemir ile sohbetimize geçecekolursak

Biz sorduk o içtenlikle cevapladı..

***

ANKET FİRMALARI DENETLENMELİ!..

Her seçimden sonra son örneği Hakan Bayrakçı’nınitiraflarında  olduğu gibi anket firmalarına karşı güvensizlikoluşuyor. Bu neden kaynaklanıyor.

İşte bu soruya Hilmi Daşdemir  herkesin üzerinealması gereken dikkat çekici şekilde cevapveriyor..

Bakın ne diyor;

DAŞDEMİR;Araştırma sektörünün vearaştırmacıların itibarı herhangi bir şekilde baskı altındakalmadan yönlendiricilik ya da buna benzer amaç gütmeden objektifolmasıyla ölçülebilir. Dolayısıyla herkesin bir dünya görüşüvardır. Bu dünya görüşüne göre hayatını yaşayabilir ancak rakamlarımanipüle ederek verirse burada araştırmacılık anlamında ahlaki birprobleme sebep olur. Araştırmacılık mesleğinin en büyük sermayesiitibarıdır. Bu itibarı kaybettiği anda araştırmacının hiçbirsermayesi kalmaz dolayısıyla biz kendi yaptığımız araştırmalarda veyayınladığımız sonuçlarda tüm süreçlerle birlikte itibarımıza halelgelmemesi için azami gayret gösteriyoruz. Burada medya da kendinisorgulamalı. Kendisine gelen her araştırma sonucunu yayınlamamasıgerekiyor. Bu firmanın bir geçmişi var mı yok mu, nasıl birfirmadır bu noktada da bir denetim gerekiyor: Yani devletinaraştırma firmalarını denetleme noktasında herhangi bir iradesi vesüreci maalesef yok ki olması gerekir. O yüzden araştırmasektöründe etik kural kabul edilen araştırmanın künyesi, ne zamanyapıldığı finansmanı kimin sağladığı, nerelerde yapıldığı,yönteminin ne olduğunun araştırma ile yayınlanması gerekiyor kiorada ahlaki bir duruş sağlanmış olsun. Bunlar olmadan yayınlanansonuçlar ve verilen rakamların da ciddiye alınmaması gerekir. Amaher şeyden öte de bu sonuçların yayınlanması ya da öne çıkarılmasınoktasından da medyanın da bir sorgulama yapması da elzemdir. Çünküburada da ciddi anlamda bir bilgi kirliliği oluşuyor. Bu dakamuoyunu yanlış yönlendiriyor.

Peki “Böyle bir yapı mı oluştu anket firmalarıüzerinden? “.. 

DAŞDEMİR; Maalesef böyle izlenimler verenfirmalar var. Yani sonuçta araştırma işinde belli makul kabuledilecek yanılmalar olabilir. Ya da açıklanabilecek yanılmalarolabilir ama çok daha ötesinden bir yanılma olduğu takdirde bununizahı mümkün değildir. 10-15 puanlık yanılmalar sağlıklı yapılmışbir araştırma için mümkün değildir. + - 2 puanlık bir yanılma makulkabul edilebilir. Hadi diyelim farklı gelişmeler oldu. Çünküanketler anlıktır bugün yaptığınızla 10 gün sonra farklı sonuççıkabilir. Bugün mesela CHP’de bir genel başkanlık tartışması var.Bu tartışmadan Muharrem İnce genel başkan olarak geldi diyelimİnce’nin genel başkan olduğu andaki yaptığınız araştırmaneticesinde belki CHP oyunu beş puan artıracaktır.

Sizin üzerinizde bir baskı unsuru oluşuyor mu? Tehdit vs gibi.

DAŞDEMİR;Şimdiye kadar hiç olmadı. Bunuhissetmedik. Ancak anketi yapıyoruz. Sonucu beğenmeyenlerolabiliyor. Ya da yayınladığımız sonuç üzerinden özellikle muhaliftarafın ciddi anlamda hakarete varan eleştirileri oluyor. Ancak bizhiçbir şekilde bu baskı ya da buna yönelik endişelerle sonuçaçıklamaktan imtina etmedik. İmtina edenlerin de kenditercihleridir. O konuda da bir şey söyleyemem.

RAKAMLARIMIZ BİZİM İTİBARIMIZDIR…

Anket sonuçları ile ilgili gayriahlaki pazarlıklasize geliyorlar mı?

DAŞDEMİR; Oluyor haliyle. Her alanda olduğugibi bize de zaman zaman benzer şekilde teklifler oldu. Ancak bizduruşumuz pozisyonumuz itibariyle o tür şeylere tevessül etmiyoruz.Çünkü bizim rakamlarımız araştırma yaptıran kişiye yol göstermekamacı taşıyor. Yani hadi diyelim ki sonucu değiştirdiler kime nefaydası olacak. Kendi kendilerini kandırmış olacaklar. Yani sonuçitibariyle yine itibar devreye giriyor. Rakamlarımız bizimitibarımızdır. Mesleğimiz itibarımız. Pazar araştırması yaparız, buaraştırmayla insanlar milyonlarca liralık yatırım yaparlar. Yanlışsonuç verirseniz o yatırımlar çöpe gider..

 

BU İŞİN MUTFAĞINDAN GELDİKTOZUNU YUTTUK

 24 Haziran seçimlerini en sağlıklı okuyananket firması OPTİMAR olmuştu. OPTİMAR’ınbaşkanı Himdi Daşdemir bu konuda neler söylüyor.Bubaşarıyı neye borçlu  bu  sonuçları nasılokuyor?

DAŞDEMİR;Biraz geçmişe de atıfta bulunarakbu soruyu cevaplıyım. Ben bu işe anketörlük yaparak başladım. Sonuçitibariyle bu sürecin mutfağından gelip sahada tozunu yutarak nasılbir emekle yapıldığını bilen birisiyim. Tek işim de araştırmayapmak. Zaman zaman sıkıntı yaşadığımız dönemler de oldu ancakbizim gidebilecek yapabilecek başka bir işimiz yok. Dolayısıylaburada işimizin ve sorumluluğumuzun farkında olarak olaya baktık.Geçmişte de 2014 Cumhubaşkanlığı seçiminde bizden daha iyi tahmindebulunan ve sonuç veren bir araştırma şirketi yoktu. Yine aynıdönemin yerel seçimlerinde 17-25 Aralık sonrası yaptığınızaraştırmalar sonucunda şunu tespit etmiştik AK Parti’nin yeni birzaferi geliyordu ve bunun da çıktık ortaya söyledik. O zaman damalum çevrelerden bir sürü eleştiri aldık ve Türkiye genelinde veAnkara İstanbul gibi illerde nokta atış sonuçlar verdik. Diğertarafta 7 Haziran’da yanıldık. Bunun belli ölçülerde izahı var.Belli ölçüde kararsızların belirleyici olduğu muhakkak ama diğertarafta Diyarbakır’da patlatılan bomba gibi hadiseler de seçimimanipüle etti. Bunların hepsinin ötesinde her seçimi biliyoruz gibibir iddiada bulunmuyoruz. 1 Kasım’da en iyi bilen 2.’ydik. Halkoylamasında da en iyi sonucu veren birkaç araştırma firmasındanbiriydik. Yani bizim bu seçimlerde verdiğimiz isabetli sonuçlar birtesadüf değil geçmişten gelen bir emeğin, bir özverili çalışmanınürünü.

24 Haziran’daki sonuçlara bakınca biz başından beritartışmasız şekilde Erdoğan’ın oyunun yüzde 51-53 arasında biryerde olduğunu söylemiştik. 2013’ten beri yaptığımız araştırmalardabunu biz tespit ediyorduk. Bunu çıktığımız TV programlarından dahiç tereddütsüz bir şekilde araştırmalarımıza güvenerek söyledik.Nitekim o aralıkta çıktı. Ha potansiyeli daha yüksekti ancak opotansiyele ulaşılamamasının sebebinin ayrıca araştırılmasıgerekiyor.

 

CUMHUR İTTİFAKINDANOKTASINA VİRGÜLÜNEYANILMADIK

 24 Haziran’da seçmen ne mesajverdi?

DAŞDEMİR; Seçmen biz Erdoğan’danvazgeçmeyiz ancak AK Parti’nin MHP ile yol yürümesi gerekir dedi.Devlet Bahçeli’nin 15 Temmuz gecesi duruşu, sonrakicumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle ilgili bir ön alması vebaşkanlık sisteminin önünü açması daha sonra erken seçim ve bunabenzer süreçlerdeki söylemleri önemli ancak 2015’ten beri tümgelişmeler AK Parti ve MHP’nin birlikte hareket etmesinin elzemolduğunu gösteriyor. MHP’ye 2011’de yine FETÖ’cülerintaşeronluğunda bir operasyon düzenlenmişti. 2010’da CHP’ye dedüzenlemişti. Daha sonraki süreçte kimilerinin FETÖ’cü olduğunuiddia ettiği bir grup tarafından da hatta şu an içlerinde birlikteoldukları arkadaşlarının bile FETÖ’cü yakıştırması yaptığıcumhurbaşkanı adayıyla birlikte yol yürüdüler. Böyle bir ekip yinebir operasyon düzenledi ancak biz o dönemde de MHP’nin hiçbirşekilde yüzde 8’in altına bir yerde oy almayacağını söyledik. Barajproblemi olmayacağını da söyledik. Netice itibariyle MHP’niniçerisinden bir parti çıktı. AK Parti de MHP ile birlikte yüzde53.6 oranına ulaşmış oldu. İttifaklar noktasında bizimsonuçlarımızın da cumhur ittifakında nokta ve virgül olarak isabetkaydettiğini millet ittifakında da binde birlik bir yanılma, HDP’dede binde beşlik bir yanılma birebir tutturduk.  

2023  AK PARTİ-MHP ORTAKVİZYONU OLDU 

Seçimlerden sonra geçtiğimiz günlerde  yerel seçimler ile ilgili çarpıcı bir söz kullandınız.Dediniz ki “AK Parti için sonunu başlangıcı olabilir” Neden böylebir ifade kullandınız.

DAŞDEMİR; Bu seçim başlamadan önce de buseçimin sonucu ve galibi bellidir dedim. AK Parti’nin bundansonraki süreçte yerel seçimlerde kimleri aday gösterdiğine çokdikkat etmesi gerektiğini seçim sürecine girmeden söylemiştim.Çünkü yerel seçim veya yerel yöneticiler halka doğrudan temasedilen yerler. Oradaki belediye başkanları ya da belediyeçalışanları diğer taraftan il, ilçe başkanları, milletvekillerihalkla iç içe olması gereken insanlar. Halk bunlara dokunamıyorsaya da halktan kaçıp elitist davranıyorlarsa, içinden geldikleritopluma yabancılaşıyorlarsa o zaman ciddi bir problem var demektir.AK Parti geleneğinin özellikle Recep Tayyip Erdoğan’ın meyhanelerdeoy isteyen bir lider olduğunu ve hikayesinin böyle başladığınıhatırlayacak olursak AK Partililerin bu noktada kendilerinisorgulamaları gerekiyor ki, şu an ki süreçte de başka alternatifgörülemiyor.

Muharrem İnce belki kendisine farklı bir yol çizecek o ayrıbir konu ama bu ülkenin geleceği açısından AK Parti ve MHP’nin çokkilit rol oynayacağı muhakkak. Burada da AK Parti’nin İstanbul veAnkara’yla birlikte diğer illeri de kazanacak belediye başkanadaylarını belirlemesi lazım. Yerel seçimlerde resmi olmasa bilegayri resmi ittifak olacaktır. Çünkü çok ekstrem bir durum olmadığısürece bu iki parti artık ortak.  Birlikte hareketedeceklerdir. 20203 vizyonu iki partinin de ortak vizyonudur. 2053ve 2071’de getirilmek istenen Türkiye vizyonu iki partinin deberaber ve üstlenecekleri bir hedeftir. Yerel seçimlerde adıkonulsun ya da konulmasın ittifak olacaktır.

AK PARTİ TEŞKİLATLARI ARTIK VATANDAŞADOKUNAMIYOR!

AK Parti  bu seçimlerde 7 puanlık bir kayıpyaşadı. Bunun nedeni aday belirlemedeki yanlış tercihler mi?

DAŞDEMİR;  Tek başına aday belirlemediyemeyiz. Biz adaylara ilişkin de soru sorduk ama adaylarınbeğenmeyenlerin oranı yüzde onlar düzeyinde partilerde. Ancak buadaylara rağmen oy verme davranışının da büyük oranda değişmediğinigörüyoruz. Problem ne derseniz geçmişten gelen SayınCumhurbaşkanının ifade ettiği gibi metal yorgunluk, teşkilatlarınartık vatandaşlara dokunamıyor noktaya gelmesi ve tüm bu hadiselerüst üste gelip bir şekilde vatandaşın da ince bir mesajla vermesineneden oldu. AK Parti’ye verilen mesajlar da genelde MHP üzerindenolmuştur. Çünkü iki parti arasında geçişkenlik Orta Anadolu veKaradeniz’de belirgin bir şekilde barizdir. Buradaki süreçte de ikipartinin duruşu itibariyle Türk milleti milliyetçi muhafazakarseçmen açısından risk teşkil etmiyor. AK Parti’yi uyarmak istiyorsaMHP’ye MHP’yi uyarmak istiyorsa AK Parti’ye geliyor. MHP’nin zatenbaraj problemi yoktu ama oylar oradan oraya geçti. MHP’nin içindenbir parti çıktı. Diğer taraftan iki partinin potansiyelinebaktığımız zaman potansiyeli yüzde 63 civarında bir sinerji ortayaçıktı.

İYİ PARTİ  UZUN GİTMEZ ÇÜNKÜ  KİMLİĞİYOK!..

Türk siyasetine yeni bir parti geldi ve TBMM’yegirmeyi başardı. İyi parti için nelersöyleyeceksiniz?

DAŞDEMİR; İyi Parti için çok söylenecek birşey yok. Yakında orada bir parçalanma durumu söz konusu olabilir.İyi Parti’nin kimlik kazanma noktasında ciddi problemleri var. Herne kadar bulunduğu oy aldığı yerler merkez sağın güçlü olduğuyerler olarak söylense de öyle değil. Orada farklı şeyler vardır.Bazı cemaatlerin bölünmüş olması sebebiyle bir kısım oylarının İYİParti’ye vermiş olabilir. Adı geçen cemaat Antalya’da çok güçlüdür.Belli ölçüde Isparta’da güçlüdür. Buradaki merkez sağ değildir.Bundan sonraki süreçte merkezde oturacak partiler üzerindekonuşmamız gerekiyor. Ya da sinerji alacağı temel taban kitle olupdaha geniş kitlelere hitap edebilen partiler iktidar olmaşanslarını yakalayabilirler. Daha lokal ya da kitlesel olarak dahasığ kalışlarla kendini sınırlayanlar ise çok daha düşük oranlardaoy almaya mahkumdur. Nitekim İYİ Parti içinde son olarak milliyetçimi yoksa HDP sempatizanı mı NATO- Batı sempatizanı mı beli olmayanbir parti. Dolayısıyla ciddi problemler var. Bir süre sonra orayaoy verenler de kendilerini sorgulamayabaşlayacaklardır. 

CHP’NİN UMUDU MUHARREM İNCE’DİR…

CHP’de sonuçlardan sonra yeniden bir kurultaybeklentisi başladı. Muharrem İnce partiyi uzun yıllar sonra Yüzde30’lar üzerine taşıdı. Solun yeni umudu İnce mi?

DAŞDEMİR; Muharrem İnce solun yeni lideriolma potansiyeline sahip ancak kendisine yeni bir yol ve rotaçizebilirse kendisi açısından yeni bir merkez inşa edebilir kiMeral Akşener’den daha fazla şansı vardır. Meral Akşener’e bakıncabir başarı hikayesi yok. İnce yüzde 30 bir başarı hikayesiyle buişe başlamış oluyor. Bu da çok önemli. Bir tarafta yüzde 10’lakendini test etmemiş bir isim. Muharrem İnce’de acaba yüzde 30’aulaşabilir miyiz beklentisi oluşabilir kendi kitlesi açısından.İnce ne aşırı sol diyeceğimiz bir yerde bu toprağın sosyaldemokratı diyebiliriz. Zaman zaman Amerika’dan telefon aldığınısöylemiş olsa da ben onla ilgili yaptığım yorumların hepsinde veduruşunda bu toprağın kokusunu aldım diyebiliriz. Bu topraklabağını koparmamış makul bir çizgide kalan bir isim. Türkiye’nin vesolun böyle siyasilere ihtiyacı var. Eğer kutuplaşma problemi vardiyorsa ki vardır bu kutuplaşma problemimi oluşmasına sebep olanErdoğan değil karşı taraftır. Cumhuriyet mitinglerinin sebebiErdoğan mıydı? İstemeyen karşı cepheydi. Kimseyi ötekileştirmedenmakul centilmence bir yarış potansiyeli İnce ile oluşabilir. CHPtabanı bunu istermi bilmiyorum ama makul bir çizgi potansiyeli var.Yenilgiyi de kabul edecek centilmence yenilgiyi kabul ederken kendihatalarını da tespit edip giderecek hevesi ve çabası davar.

***

İşte  örnek bir adam profili çizen reklamının yapılmasını değil işinin iyi yapılmasının konuşulmasınıisteyen OPTİMAR Kamuoyu Araştırma şirketi Yönetim kurulu BaşkanıHilmi Daşdemir ile sohbetimizden sizlere yansıtacağımbunlar..

Uzun bir söyleşi oldu…

Ama önemli bir konu Anketfirmaları…

Bizleri sabırla okuduğunuz için teşekkürediyorum..

 

 

Yorumlar