HABER /  EKONOMİ

Merkez Bankası dolar kuru için ne yapacak?

Milliyet yazarı Güngör Uras yükselen dolar kuruna karşı Merkez Bankası'nın yapabilecekleri ve sonuçlarını bugünkü köşesinden analiz etti.

Merkez Bankası dolar kuru için ne yapacak?

Dolar kuru hafta içinde 2.73 lirayı aşarak tarihinin en yüksek seviyesini gördü. Doların hızla yükselmesi sonrası ise piyasaların yönü Merkez Bankası'na döndü.

Peki Merkez Bankası dolar kurundaki hızlı yükselişi durdurabilir mi? Merkez Bankası kuru kontrol altına almak için neler yapabilir?

Bu soruların yanıtını Milliyet gazetesi yazarı Güngör Uras bugünkü köşesinden yazdı. Merkez Bankası'nın dolar kurunu kontrol etmek için elinde bir tek 'faiz arttırımı' silahının olduğunu söyleyen Uras, bu yönteminde işe yarama garantisi olmadığının altını çizdi.

Uras, "Merkez Bankası bugünkü ortamda faiz artırmaya cesaret edemeyeceğine göre, dolar fiyatındaki aşın artışı önleme imkânı kalmamış demektir" yorumunda bulundu. 

MERKEZ BANKASI ÇARESİZ DURUMDA

Uras'ın yazısından öne çıkan bölümler şöyle:

"...

Bu durumda Merkez Bankası ne yapabilir? Doların fiyatının daha fazla artmasını nasıl engelleyebilir?
Merkez Bankası her gün piyasaya ne kadar döviz satsa, döviz alıcı bulur. Dolar fiyatı bir süre geriler. Sonra eskisi gibi artışa geçer. Bankaların Merkez Bankası'ndaki döviz karşılıklarının azaltılması dolar fiyatında gerileme yaratmaz.

Merkez Bankası piyasaya verdiği Türk parasını kısarak dolar fiyatındaki artışı engelleyemez.
Merkez Bankası'nın bugün kullanabileceği tek bir silah vardır. O da faiz silahıdır. (Özel açıklama: Bu yazıyı yazanın faiz lobisiyle ilişkisi yoktur. Faiz bir araç olarak değerlendirilmektedir.) Merkez Bankası faizi yarım puan, bir puan değil, en az 5 puan (belki de daha fazla) artırırsa, dolar fiyatında içeriden kaynaklanan nedenlerle ortaya çıkan ek artışı (belki) aza indirebilir. Ama bunun da işe yarama garantisi yoktur.

Merkez Bankası bugünkü ortamda faiz artırmaya cesaret edemeyeceğine göre, dolar fiyatındaki aşın artışı önleme imkânı kalmamış demektir."

DOLAR KURU NEDEN YÜKSELİYOR?

Güngör Uras yazısının bir başka bölümünde ise doların neden en çok Türkiye'de değer kazandığını yazdı:

"Dolar dünyada değer kazandığı için Türkiye'de de fiyatı artıyor. Ama bizde dolar fiyatı bize benzer durumdaki ülkelerden daha fazla artıyor.

Bunun nedenleri var: Ekonomimiz dolara normalin ötesinde bağımlı. 400 milyar dolar döviz borcumuz var. Bu borcun yıl içinde vadesi gelenlerinin ve ödenecek faizlerinin miktarı 180 milyar dolar dolayında.
Biz bu 180 milyar doları yıl içinde ödeyerek hesabı kapatmıyoruz. Borcu döndürüyoruz. Biraz ödüyoruz, tamamına yakınını yeniliyoruz. Basit anlatımla, öder gibi yapıyoruz. Ama tekrar borçlanıyoruz.
Burada sorun, alacaklıların tekrar borçlanma kapısını kapatması riski.

Olağan döviz giderlerimiz ile gelirlerimiz arasında 40 milyar dolar açık var. Buna cari açık deniliyor. Bu açığın kapatılması için her ay ülkeye sermaye hareketiyle net 3.5-4.0 milyar döviz girişi gerekiyor.
Sermaye hareketiyle gelen döviz, para kazanmak için gelen dövizdir. Türkiye'ye döviz gönderen 1.70 TL'den bozdurduğu dövizi çıkarken 2.60 TL'den alırsa büyük zarara uğrar. Son zamanlarda dolar fiyatının devamlı artışı sermaye hareketi ile döviz girişini yavaşlattı. Bir ülkeye döviz gönderecekler, ülkenin büyüme hızına, enflasyon oranına ve faiz getirişine bakar. Bizde büyüme yavaşladı. Enflasyon ile faiz başa baş. Hatta enflasyondan arındırıldığında faiz kaybettiriyor.

RİSKLİ EKONOMİ

Ülke ekonomileri küresel piyasalarda olduğu gibi değil de abartılı olarak alınıp satılıyor. Uzun süre Türkiye ekonomisi, yaldızlı bir ekonomi olarak satıldı. Şimdi ise olduğundan daha riskli bir ekonomi olarak kabul ediliyor. Türkiye'nin bulunduğu bölgedeki politik riskler, dış politikadaki yalnızlığı, çözüm sürecinin belirsizliği, başkanlık rejimi tartışmaları, seçimde politik dengelerin değişmesi olasılığı, ekonomi politikalarının değişeceğine ilişkin bekleyişler bütünüyle Türkiye'yi dışarıdan değerlendirenlerin kafasını karıştırıyor. Bütün bunlar Türkiye'nin risk primini artırıyor. 

Yorumlar 33 yorum