Türkiye ile Yunanistan arasında yeni NAVTEX gerilimi! NAVTEX nedir, Türkiye neden yayımladı?
“NAVTEX nedir, ne demek?”, “Türkiye neden NAVTEX yayımladı?” soruları yeni Türkiye-Yunanistan gerilimiyle gündemde. Türkiye, TÜBİTAK Marmara’nın 1-15 Eylül’de Meis’in güneybatısında bilimsel araştırma yapması için NAVTEX yayımladı. Yunanistan ise bölgenin kendi kıta sahanlığında olduğunu savunarak karşı NAVTEX ilan etti.
Türkiye ile Yunanistan arasında Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanlarına ilişkin yeni bir anlaşmazlık yaşandı. Türkiye’nin TÜBİTAK Marmara araştırma gemisinin faaliyetleri için yayımladığı seyir duyurusuna Atina’dan karşılık geldi. Peki, NAVTEX nedir? Türkiye neden NAVTEX yayımladı? Yunanistan neden karşı NAVTEX ilan etti? TÜBİTAK Marmara nerede araştırma yapacak? İşte son gelişmeler…
NAVTEX NEDİR, NE DEMEK?
NAVTEX, denizcilere meteorolojik tahminler, seyir bilgileri, acil durum ve emniyet uyarıları ile denizde çalışma yapılan bölgeler hakkında bilgi aktaran otomatik haberleşme sistemidir. Gemilerin güvenli seyri açısından önem taşıyan duyurular kıyı istasyonlarından telsiz frekansları aracılığıyla yayımlanır. NAVTEX üzerinden askeri tatbikatlar, bilimsel araştırmalar, denizaltı kablo çalışmaları, fırtına uyarıları, seyir tehlikeleri ve belirli bölgelerde gerçekleştirilecek faaliyetler denizcilere önceden bildirilebilir.
TÜRKİYE NEDEN NAVTEX YAYIMLADI?
Türkiye’nin Antalya istasyonu tarafından yayımlanan 0862/26 numaralı NAVTEX, TÜBİTAK Marmara araştırma gemisinin gerçekleştireceği bilimsel çalışmalar için denizcilere duyuru niteliği taşıyor. Duyuruya göre araştırmalar 1-15 Eylül 2026 tarihleri arasında Meis’in güneybatısındaki deniz alanında gerçekleştirilecek. Yunan kaynaklarının aktardığı NAVTEX içeriğine göre çalışmalar deniz tabanında değil, su kolonuna ilişkin bilimsel araştırmaları kapsıyor. Türkiye ayrıca söz konusu alanın sınırlandırılmış bir münhasır ekonomik bölge içerisinde bulunmadığı görüşünü savunuyor.
YUNANİSTAN NEDEN KARŞI NAVTEX YAYIMLADI?
Yunanistan, Türkiye’nin NAVTEX duyurusunun ardından karşı NAVTEX yayımladı. Atina, araştırma alanındaki noktalardan birinin Yunan kıta sahanlığı üzerinde bulunduğunu ve bölgedeki NAVTEX mesajlarını yayımlamaya yetkili makamın Antalya değil, Girit’teki Iraklio (Heraklion) istasyonu olduğunu savundu. Yunanistan’ın 1036/26 numaralı karşı NAVTEX’inde Türkiye’nin 0862/26 numaralı duyurusuna itiraz edildi. Böylece iki ülke arasındaki mevcut deniz yetki alanı görüş ayrılığı bir kez daha NAVTEX duyurularına yansıdı.
TÜBİTAK MARMARA NEREDE ARAŞTIRMA YAPACAK?
TÜBİTAK Marmara araştırma gemisinin faaliyet göstereceği alan Meis Adası’nın güneybatısında bulunuyor. Yayımlanan seyir duyurusunda araştırma faaliyetlerinin 1 Eylül’de başlayarak 15 Eylül’e kadar devam etmesi öngörülüyor. Yunanistan geminin hareketlerini deniz kuvvetleri ve sahil güvenlik unsurlarıyla takip ettiğini bildirirken, 1 Eylül akşamındaki Yunan kaynakları TÜBİTAK Marmara’nın doğu yönünde hareket ettiğini aktardı.
TÜRKİYE İLE YUNANİSTAN ARASINDA NAVTEX GERİLİMİ NEDEN YAŞANIYOR?
Son gerilimin temelinde iki ülkenin Doğu Akdeniz ve Ege’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusunda farklı görüşlere sahip olması bulunuyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Ege’de Türkiye ve Yunanistan arasındaki kıta sahanlığı sınırının henüz bir anlaşmayla belirlenmediğini vurguluyor. Türkiye daha önce de deniz yetki alanlarında gerçekleştirilecek araştırma faaliyetlerinin Türk makamlarıyla koordine edilmesi gerektiğini belirten NAVTEX’ler yayımlamıştı. Milli Savunma Bakanlığı, Ocak 2026’da bu tür seyir duyurularını Yunanistan’ın faaliyetlerine yönelik “teknik itiraz” olarak nitelendirmişti.
NAVTEX İLAN EDİLMESİ NE ANLAMA GELİYOR?
NAVTEX yayımlanması tek başına bir askeri operasyon veya çatışma anlamına gelmiyor. Sistem esas olarak denizcilere belirli bir bölgede yapılacak faaliyetler ve seyir güvenliği konusunda önceden bilgi verilmesi amacıyla kullanılıyor. Ancak Türkiye ile Yunanistan gibi deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusunda anlaşmazlık yaşayan ülkelerin birbirlerinin NAVTEX duyurularına itiraz etmesi, teknik seyir mesajlarının aynı zamanda diplomatik ve hukuki görüş ayrılıklarının görünür hale geldiği bir araç olmasına neden olabiliyor.
