İRAN savaşında NATO üyesi İtalya ve İspanya'nın üslerini kapatması Fransa'nın destek vermemesi Donald Trump'ın asabını fena halde bozuyor. Dün gece yaptığı konuşmada yine NATO'dan çıkabilirim tehditleri savurdu. Peki gerçekten bunu yapabilir mi? ABD'yi NATO'dan çıkarması mümkün mü? Bu ihtimal çok zayıf ama zayıflatması mümkün.
Abone olABD Başkanı Donald Trump’ın İran savaşı nedeniyle NATO müttefiklerine yönelik sert çıkışı, Washington’un ittifaktan çekilebileceği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Ancak bu senaryonun mümkün olması pek olası değil. Zira bunun için Trump'ın tek başına karar vermesi yeterli değil.
ABD'Yİ NATO'DAN ÇIKARABİLİR Mİ?
Bloomberg’e göre, Trump’ın ABD’yi tek taraflı olarak NATO’dan çıkarması hukuken zor. Ancak bu tartışma bile ittifakın güvenilirliğine dair soru işaretlerini artırıyor.
*ABD’de 2023 yılında kabul edilen yasa, başkanın NATO’dan tek taraflı çekilmesini zorlaştırıyor.
*Buna göre, Senato’nun üçte iki çoğunluğu gerekiyor. Ya da Kongre’nin yeni bir yasa çıkarması şart.
*Mevcut siyasi dengelerde bu ihtimaller zayıf görülüyor.
ÇIKIŞ ZOR AMA NATO'YU ZAYIFLATABİLİR
Trump’ın ittifaktan resmi olarak çıkmasa bile NATO’yu zayıflatabileceği belirtiliyor. Olası adımlar arasında, ABD personelinin geri çekilmesi, tatbikat ve istihbarat paylaşımının azaltılması, Avrupa’daki asker sayısının düşürülmesi, 5.madde kapsamındaki askeri desteğin sınırlandırılması gösteriliyor. Daha radikal bir adım ise ABD’nin nükleer koruma şemsiyesini geri çekmesi olabilir.
NATO ÜSLERİ VAR AMA ...
ABD, Avrupa genelinde geniş bir askeri üs ağına sahip. Ancak NATO üyeleri, bu üslerin kullanımına koşulsuz izin vermekle yükümlü değil. Bu tür izinler, ikili anlaşmalar ve uluslararası hukuk çerçevesinde belirleniyor. Nitekim İtalya, ABD uçaklarına bir üs için izin vermezken; İspanya hava sahasını kapattı. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise “hukuka aykırı bir eyleme dahil olmayız” diyerek ABD’nin bazı taleplerini reddetti.
NATO'NUN AMACI VE 5. MADDE
*1949’da kurulan NATO, başlangıçta Avrupa’yı Sovyet tehdidine karşı korumayı hedefliyordu. Zamanla Kuzey Amerika ile Avrupa arasında siyasi ve askeri bir ortaklığa dönüştü.
*İttifakın en kritik unsuru olan 5. Madde, bir üyeye yapılan saldırının tüm üyelere yapılmış sayılmasını öngörüyor. Bu ilke, NATO’nun caydırıcılık gücünün temelini oluşturuyor.
*Ancak bu madde otomatik bir askeri müdahale anlamına gelmiyor. Üye ülkelerin oy birliğiyle karar alması gerekiyor ve verilecek destek, silahlı müdahale dahil olmakla birlikte zorunlu değil.
*Madde bugüne kadar yalnızca 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından yürürlüğe sokuldu.
TRUMP NİYE NATO'YA KIZGIN
Trump uzun süredir NATO müttefiklerini, ABD’nin askeri gücünden faydalanıp yeterince katkı sunmamakla suçluyor. Ona göre Avrupa ülkeleri savunma harcamalarını düşük tutarken, ABD’nin güvenlik şemsiyesinden yararlanıyor. Bu nedenle müttefiklerin Washington’a karşı “daha fazla sorumluluk” üstlenmesi gerektiğini savunuyor.
İran savaşı ise Trump için bardağın taştığı nokta oldu. Bir çok Avrupa ülkesi savaşa dahil olmadığı gibi ülkesindeki ABD ve NATO üslerinin kullanımına da izin vermedi.
BU FOTO GALERİYE BAKIN
ÖNCEKİ HABERLER
