Yapay Zekâ Cevap Motorları Dijital Arşivleri Tehdit Ediyor

Yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaşması, dijital dünyada yalnızca kullanıcı alışkanlıklarını değil, internet ekonomisinin temel dinamiklerini de değiştiriyor. Sektörde hemen her yönetim toplantısında "Yapay zekâda markamızı nasıl daha görünür hale getiririz?" sorusu gündeme gelirken, Köylü görünürlük yarışının gölgesinde çok daha büyük bir dönüşüm yaşandığına dikkat çekiyor.

Köylü'ye göre, kullanıcıların aradıkları bilgiye yapay zekâdan doğrudan ulaşması ve internet sitelerini ziyaret etmemesi, yıllardır trafik üzerine kurulu dijital ekonomi modelini temelden sarsıyor. Reklam gelirlerinin, e-ticaret cirolarının ve kurumsal görünürlüğün büyük ölçüde ziyaretçi trafiğine bağlı olduğuna işaret eden Köylü, bu değişimin içerik üreticileri açısından önemli riskler barındırdığını vurguluyor.

Yapay zekâ özetleri tıklama oranlarını düşürüyor

Gartner'ın 2024 yılında yaptığı öngörüde, geleneksel arama motoru kullanım hacminin 2026'ya kadar en az yüzde 25 azalacağı belirtilmişti. Son dönemde açıklanan araştırmalar ise bu dönüşümün beklentilerin ötesinde ilerlediğini ortaya koyuyor.

Pew Research Center'ın gerçek kullanıcı davranışlarını inceleyen araştırmasına göre, arama sonuçlarında yapay zekâ özeti yer aldığında kullanıcıların yalnızca yüzde 8'i herhangi bir internet sitesine tıklıyor. Yapay zekâ özeti bulunmadığında ise bu oran yüzde 15'e yükseliyor. Özet içerisinde kaynak olarak gösterilen bağlantılara tıklanma oranı ise yalnızca yüzde 1 seviyesinde kalıyor. Ayrıca yapay zekâ özetiyle sonuçlanan her dört aramadan birinde kullanıcılar, cevabı aldıktan sonra oturumu tamamen sonlandırıyor.

Ahrefs'in Şubat 2026 analizine göre yapay zekâ özetleri ilk sıradaki sayfanın tıklanma oranını yüzde 58 azaltırken, SparkToro'nun "sıfır tıklama" araştırması Avrupa'da her 1.000 Google aramasının yalnızca 374'ünün açık web'e yapılan ziyaretle sonuçlandığını gösteriyor.

İçerik kullanılıyor, ziyaretçi geri dönmüyor

Cloudflare'ın Haziran 2025 verileri de dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor. Buna göre Google, bir internet sitesine gönderdiği her ziyaretçi için içeriği ortalama 14 kez tararken, bu oran OpenAI'da 1.700'e, Anthropic'te ise 73 bine kadar çıkıyor.

Köylü, içeriklerin binlerce kez yapay zekâ sistemleri tarafından işlenmesine rağmen aynı ölçüde ziyaretçinin kaynak sitelere yönlendirilmemesinin, dijital yayıncılığın sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirtiyor.

Bu gelişmeler üzerine Cloudflare, yeni açılan sitelerde yapay zekâ botlarını varsayılan olarak engellemeye ve "Pay per Crawl" (Tarama Başına Ödeme) modelini uygulamaya başladı. TIME, Associated Press ve The Atlantic gibi uluslararası yayın kuruluşları da bu yaklaşımı destekliyor.

Dijital arşivler risk altında

Pew'in "dijital çürüme" araştırmasına göre 2013 yılında erişilebilir olan internet sayfalarının yüzde 38'i bugün artık kullanılamıyor. Haber sayfalarının yüzde 23'ünde ise en az bir kırık bağlantı bulunuyor.

Köylü'ye göre yapay zekâ nedeniyle trafik ve gelir kaybı yaşayan internet sitelerinin zaman içinde faaliyetlerini sonlandırması, dijital arşivlerin daha da hızlı yok olmasına neden olabilir. Köylü, bu durumun yapay zekâ sistemlerinin beslendiği bilgi kaynaklarının da giderek azalması anlamına geldiğini ifade ediyor.

Yeni dönemin yol haritası

Web Ajans'ın kurucusu Koray Köylü, işletmelerin klasik SEO yaklaşımının ötesine geçerek üretken cevap motoru optimizasyonuna (GEO) yönelmesi gerektiğini belirtiyor. Köylü, yapılandırılmış veri kullanımını, güçlü bilgi mimarisini ve yapay zekâ sistemlerinin kolay işleyebileceği içerik yapılarını yeni dönemin temel gereklilikleri arasında sıralıyor.

Bunun yanında hızlı çalışan teknik altyapıların, sade kullanıcı deneyiminin ve özetlenemeyecek katma değer üreten dijital araçların da markalara önemli avantaj sağlayacağını vurguluyor.

Köylü'ye göre işletmeler dijital varlıklarını yalnızca bir tanıtım vitrini olarak değil, algoritmaların okuyup değerlendirebildiği güçlü bir bilgi altyapısı olarak yeniden tasarlamadığı sürece yapay zekâ çağının rekabet koşullarında kalıcı başarı elde etmeleri giderek zorlaşacak.