6 ay çalışmak yetiyor! İsçiye çift tazminat hakkı
Çalışanların önemli güvencelerinden birisi kıdem tazminatı. Beli şartlarda bu paraya hak kazanılıyor. Ancak bununla birlikte ek bir tazminat daha var. Üstelik 6 ay çalışmak yetiyor...
Yasalarımız hem işverenleri hem de çalışanları koruyan düzenlemeler içeriyor. Çalışanları koruyan haklardan birisi de kıdem tazminatı. En az 1 yıl çalışmış bir işçi kendi istek ve kusuru dışında işten ayrılırsa kıdem tazminatını hak ediyor. Burada 1475 sayılı yasanın 14. maddesinde bazı istisnalar da sayılıyor. Yani istifa edildiğinde de bazı durumlarda kıdem tazminatı alınabiliyor. Kıdem tazminatı hesaplanırken her yıl için bir brüt ücret olarak veriliyor. Bu ücret belirlenirken de sadece maaş değil yıl içinde düzenli olarak ödenen tüm paralar hesaba dahil ediliyor.
İşten ayrılan işçiler için ikinci bir tazminat ödemesi daha gerçekleşiyor. Buna da ihbar tazminatı deniliyor. Yeni Asır'dan Faruk Erdem yazısında detayları kaleme aldı:
İhbar tazminatı alabilmek için kıdem tazminatını hak etme şartı da bulunmuyor. Üstelik 1 yıl değil 6 ay çalışmak yeterli oluyor. Yasalarımıza göre işverenin de işçinin de iş sözleşmesini feshedeceğini belli bir süre önce karşı tarafa bildirme zorunluluğu bulunuyor.
Bu süreyi de o işyerindeki kıdeminiz yani çalışma zamanınız belirliyor. Bu süreye uymadan işten çıkartılan çalışanlara kıdemine göre ihbar tazminatı peşin olarak ödeniyor. Bu bakımdan emekli yahut emekli olmayan işçi ayrımı yapılamıyor.
İş Kanunu'nun 17. Maddesindeki düzenlemeye göre, ihbar süresine uyulmadığı zaman ihbar tazminatı ödenmesi gerekiyor. İhbar süresi 6 aydan 1,5 yıla kadar olan çalışma süresi için 4 hafta olurken, ödenecek ücret de 1 aylık maaş oluyor. 1.5 yıldan 3 yıla kadar çalışanlar için 6 hafta ve 1,5 aylık maaş, 3 yıldan fazla çalışma için ise 8 hafta yani 2 aylık maaş şeklinde ödeniyor. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabiliyor.
Eğer işçi bu sürelere uymadan işten ayrılırsa bu kez işverene aynı şekilde ödeme yapıyor. İhbar tazminatı böylece iki taraflı bir uygulama olarak değerlendiriliyor.
Yine işveren fesih hakkını kötüye kullanmışsa bu sürelerin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı da ödüyor.
5 yıl şartı
Kıdem ve ihbar tazminatını alamayan ya da kendilerine eksik ödeme yapılan çalışanlar, arabulucuya başvurarak hakkını arayabiliyor.
Arabulucuya başvuru için zaman aşımı 5 yıl. Yani işten ayrıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde başvuru yapmak gerekiyor. Arabulucu konuyu en fazla 4 hafta içinde sonuçlandırıyor.
Eğer uzlaşma sağlanamazsa, çalışan hakkını iş mahkemesinde dava açarak arayabiliyor.
