YAZARLAR

İsmail GÜZEL

İsmail GÜZEL

iguzel@nestech.net @ rss Eklenme Tarihi: 10 Mayıs 2018 15:45 - Güncelleme: 10 Mayıs 2018 15:45

Ortak kapsamlı eylem planı

ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin İran’la olan nükleer anlaşmadan çekilmesini açıklarken, anlaşmayı onaylamadığını belirterek İran politikaları ile ilgili şikayetlerinin bir listesini açıkladı. Ama belki de en kritik soruyu cevapsız bıraktı.

İran’a karşı ABD’nin politikası nedir?

Yaklaşık 10 yıldır, nükleer sorun ciddi tartışmalara yol açtı ve İran'a yönelik daha geniş bir politika üzerinde ciddi tartışmalar gerçekleştirdi. Yine de İran’ın nükleer programı, genel ulusal güvenlik stratejisinin ayrılmaz bir parçası...

Benzer şekilde, İran'ın nükleer çabalarına ilişkin ABD endişeleri sadece kitle imha silahlarının çoğalmasına karşı ilkeli bir duruşa değil, İran rejiminin daha geniş eylemleri ve niyetleri konusunda derin bir rahatsızlığa dayandırılmıştır.

Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) ABD’ye göre Ortadoğu'da İsrail dışındaki müttefikler de, İran'ın bölgesel politikaları hakkında nükleer arayışlarından dolayı fazla endişeli.

JCPOA'nın eleştirmenleri tarafından eski ABD Başkanı Barack Obama'ya karşı yöneltilen başlıca eleştirilerden biri, nükleer meseleye, diğerlerinin dışlanmasına odaklanması ve anlaşmanın, Tahran'ın yalnızca kendi içinde sınırlandırılması için kapsamlı yaptırımların hafifletilmesi yoluyla bu odağı kurumsallaştırmasıydı.

ABD, JCPOA'yı tartışırken, İran Suriye'de, Yemen'de ve başka yerlerde çok az bir direnişle karşılaşıp ilerledi ve İran ile İsrail ya da İran ve Suudi Arabistan arasındaki savaş beklentileri önemli ölçüde arttı. Washington'un gerçekten ihtiyacı olan, sadece bir nükleer politika değil, yeni bir İran politikası.

George W. Bush yönetimi, çoğu yönetimden daha fazla baskı uyguladı, ancak politika değişikliği olarak rejim değişikliğini benimseyecek kadar ileri gitmedi. Obama'nın tercih edeceği şekilde araladığı yakınlaşma ya da deniz aşırı dengeleme politikasını asla ciddiye almamıştır...

2011 yılından bu yana İran, Irak, Lübnan, Suriye, Yemen ve diğer bölgelerdeki nüfuzunu ve ayak izlerini genişletmiş, çoğu zaman bölgedeki birçok devletin zayıflığından kaynaklanan boşlukları doldurmuştur. Türbülans İran’ın uzun süredir devam eden ulusal güvenlik stratejisine uygun... Uzun süredir coğrafyada grupları destekleyip yetiştirmeye ve düşmanlarını meşgul etmek ve dengesiz bırakmak için asimetrik taktikler kullanmaya odaklanmıştır. Suriye'de, İran, Moskova'nın nüfuzunu genişletmek ve yaygınlıktan yararlanmak isteyen Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'de hazır bir ortak buldu. Sonuç, JCPOA'ya bildirildiği gibi, bölgesel gücünü genişleten bir İran var...

Son yıllarda ABD'nin karşı karşıya kaldığı zorluk, giderek daha saldırgan bir İran'la yüzleşme arzusuyla Orta Doğu'daki katılımını artırma konusundaki isteksizliğine meydan okumaktı. Bu sadece politik veya ideolojik bir zorunluluk değil... Amerikan görüşüne göre, İran’ın eylemleri yalnızca Ortadoğu’nun istikrarını değil, aynı zamanda bölgenin su yollarında ticaret ve navigasyon özgürlüğü ve ABD’nin müttefiklerinin güvenliğini tehdit ediyor olması.

Obama için, eleştirmenler JCPOA anlaşmasını, ABD’nin Ortadoğu’dan ayrılmasına giden yolu açmış olarak tanımlasa da, Obama, büyük olasılıkla, ABD'nin bölgeye olan askeri taahhüdünü azaltmanın yolunu açarken, İran'ın en tehlikeli faaliyetlerini kısıtlayarak ve diplomatik katılım yoluyla, zaman içinde başkalarına hitap etmenin alternatif bir yolunu sağlayarak böyle bir adımın atılmasını sınırlandıran bir yol olarak görüyordu.

Trump, kendi adına, JCPOA'ya olan küçümsemesini ve İran'la yakınlaşma fikrine karşı şüpheciliğini açıkça ortaya koydu. Başlangıçta, uzlaşmayı düşündü... Lakin Trump yönetimi bu düşünceyi bir kenara bırakıp nükleer anlaşmayı terk edeceğini ve ABD yaptırımlarını yeniden yürürlüğe koyacağını açıkladı.

Yaptırımların vurgulanması ve ABD'nin uluslararası finansal sistemdeki öncelikli rolünü aktifleştirmesi Washington’un İran’a yönelik politikasının uzun soluklu yaklaşımının bir devamı niteliğinde olduğunun göstergesi... Trump yönetimindeki ABD, İran'a ve onunla iş yapanlara karşı sert yaptırımların geri dönüşünü belirterek tehdit etmiş olsa bile, İran'ın bölgesel emellerine karşı son 18 ay içinde önemli yeni adımlar atmadı. Gerçekten de, ABD Merkez Komutanlığı Genel Sekreteri Joseph Votel, Kongreye Suriye’de İran’a karşı herhangi bir emir almadığını açıkladı.

Sonuçta,

Bu durumun tersine çevrilmesi, Orta Doğu'ya yönelik ABD politikasının daha derin bir şekilde gözden geçirilmesini gerektirecektir. Lakin Washington Ortadoğu politikasını Asya ve Avrupa'daki stratejik geleceği için vazgeçilmez olarak ele alacaktır...

ABD’ye göre tüm bu eylemler, müttefiklerin güçlendirilmesi, bölgesel bütünleşmenin desteklenmesi, diplomasi ve güç kullanımı uluslararası ortaklarla birlikte yapıldığında daha etkili hale getirilecek. Bu, JCPOA'yı terk etmek yerine “sabitleme” lehine olan en önemli argümanlardan biriydi… Trump yönetiminin, ABD'nin geri çekilmesiyle zarar gören uluslararası ilişkileri onarmak için hızlı bir şekilde harekete geçmesi için motive etmesi gerekiyordu. Bu, yokuş yukarı bir mücadele olacak…

JCPOA'dan ayrılmak bir anlamda bir yolun sonunu işaret ediyor. İran'ın müzakere masasına geri getirilmesi yönündeki yaptırımların yeniden uygulanmasına yönelik bir planı değil, aynı zamanda İran'ın rol oynadığı Orta Doğu'daki geniş ve büyüyen zorlukların aciliyetini ele alan bir stratejiyi de gerektirecektir.




PAYLAŞ tw fb gp

YORUM YAZIN Ortak kapsamlı eylem planı yazısına yorum yapın

adınız ve soyadınızla doğrudan da yorum yapabilirsiniz
BU YAZIYA YAPILAN YORUMLAR0 YORUM
REKLAM
İsmail GÜZELDİĞER YAZILARIİsmail GÜZEL
TÜMÜ

AÇIK GÖRÜŞ TÜMÜ

Dilediğiniz platformdan Bizi izlemeye devam edin! tw gp fb rs
REKLAM
REKLAM

İNTERNET HABER MOBİL

iPhone iPad Android
İnternethaber Yayın Grubu Tüm Hakları Saklıdır © 2000-2018 - İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz ! Tel : +90 212 266 99 99  /  Faks : +90 212 266 98 98 Yazılım Geliştirme ve Sistem Destek: Bilgin Pro