Bel kayması bel fıtığından da büyük bir sorun

Bel Kayması Nedir?
Bel kayması (spondilolistezis) bir omurun alttaki omurun üzerinden öne doğru kaymasıdır. Kayan omurun altından çıkan sinirler gerilir ve sonuçta bel ağrısına ek olarak bacaklarda ağrı ve uyuşukluk gibi bulgular ortaya çıkabilir.

Kayma Neden Bel Bölgesinde Sıktır?
Bel haricinde boyun omurlarında da de kayma görülebilir. Ancak en sık kayma beldedir. Bel ve boyun yandan bakıldığında bir oyukluğa sahiptir. Kabaca oyukluğa sahip olan omurga bölgelerinde kayma daha fazla görülür denebilir.

Bel Kayması En Çok Hangi Yaşlarda Görülür?
Bel kaymasına çocukluk yaş grubunda ve orta yaş üzerinde sık rastlanır. Ancak bunları ayırmak gerekir. Çocukluk yaş grubunda olan bel kayması doğuştan olup arka destek yapılarda eksikliğe bağlı küçük yaşlarda ortaya çıkar. Genelde belin leğen kemiğiyle eklem yaptığı en alt omuru kayar. Orta yaş üzerinde gelişen erişkin tipi ise daha çok dördüncü omurunun en alt bel omurunun üzerinde kayması ile oluşur.

Bel Kaymasının Nedeni Nedir?
Bel kaymasının bir çok nedeni var. En önemli neden doğuştan omurların kaymasını engelleyen omur arka bağlantılarının zayıflığı ya da eksikliğidir. Bazen travma, enfeksiyon ya da tümör gibi başka nedenlerle de bu destek yapılar bozulabilir. Şişmanlık ve bele yük bindiren sporlar da yatkınlığı olan kişilerde bel kaymasına sebep olabilrler.

Omur Arkasındaki Destek Yapıları Bozulan Her Hastada Bel Kayması Olur Denebilir mi?
Bel kaymasının oluşması için başka faktörler de etkili. Kilo fazlalığı, şeker hastalığı, leğen kemiğinin sacrum denilen bölgesinin açısının fazla olması, uygunsuz pozisyonda çalışma, bazı sporlar, bel-kalça-uyluk kaslarındaki kısalıklar ya da dengesizlikler yatkınlığı olan kişilerde bel kaymasını ortaya çıkarabilir ya da artırabilir.

Bu Faktörler Zaman İçinde Nasıl Bel Kaymasına Sebep Olabilir?
Bir hasta düşünelim; bel çukuru ve leğen kemiğinin sacrum bölgesinin açısı fazla. Kilo fazlası da var ve bel üzerine aşırı yük bindiren bir spor yapıyor. Yani bir çok risk faktörü bir arada. Bu hastada bel zamanla yıpranır ve omurganın sağlıklı dizilimini destekleyen yapılar bozulur. Diskte ve eklemlerde oluşan dejenerasyon omurgayı normalden daha hareketli hale getirir. Artan hareket ek yüklenmelere yol açar. Disk zayıflar, arkadaki omur eklemleri sıkışıp aşınır. Sonuç olarak arka omur eklemlerin desteği etkisiz hale gelerek üstteki vertebra öne doğru kayar. Bu şekilde bel kayması çoğunlukla 40 yaş üzerindeki insanları etkiler.

Bel Kayması Olan Hastalar Nelerden Şikayetçidir?
En yaygın şikayet belde ve kalçada ağrıdır. Genelde ağrının şiddeti arkaya eğilmekle artarken, öne eğilmekle azalır. Bel kaslarında spazm da sık karşılaşilan bir yakınmadır. Uyluk arkası kas grubunda da gerginlik ya da kısalık gözlenir.
Bel Kaymasında Oluşan Ağrının Sebebi Nedir?
Kayma sebebiyle bazen sinir sıkışmaları da oluşabilir. Belden aşağı bacaklarda uzanan siyatik ağrısı şeklinde ağrı ortaya çıkar. Kaymaya bağlı omur eklemlerinde aşınma, bağlarda esnemeler ve kas spazmları da bel ağrısına sebep olur. Ağrının özellikle bazı hareketlerle artması (geriye doğru esnemek gibi) tipiktir.

Ağrıya Ek Olarak Hastaların Şikayetleri Nelerdir?
Bazı hastalarda sinir basılarına bağlı şikayetler ortaya çıkar. Sinirin uzandığı seviyelerde uyuşukluk, karıncalanma ve kas gücünde zayıflık gibi şikayetler vardır. Duruş ve bel hareket miktarı muayene edilir.

Tanı Nasıl Konur?
Muayene ile tanıdan şüphelenilir. Ancak kesin tanı bel bölgesinin değişik pozisyonlarda röntgenleri çekilirerek konulur. Röntgenlerde hangi omurun kaydığı ve kayma miktarı saptanır. Bilgisayarlı tomografi çekilerek kayan omurdaki yapısal bozukluk görüntülenebilir. Manyetik rezonans ile omurilik kesesi ve sinir köklerine olan bası ya da fıtıklar görüntülenebilir.

Her Bel Kayması Olan Hasta Ameliyat mı Olmalı?
Kesinlikle böyle birşey yok kaymanın az olduğu hastalarda öncelikle ameliyat dışı tedaviler başlanır. Bazen hiç bir tedavi yapmadan sadece hastaları gözlüyoruz.

Bel Kaymasında Ameliyat Dışı Tedaviler Nelerdir?
Ağrısı ve kas spazmı olan hastalarda ilaç tedavisi uygulanır. Aktiviteler azaltılarak bel dinlendirilir ve kas spazmı çözülmeye çalışılır. Hastalar bu dönemde spordan da uzak durulmalıdır. Şikayetler devam ederse bel korsesi de denenebilir. Korse yine omurga hareketlerini azaltarak spazmın çözülmesineve ağrının azaltılmasına yardımcı olur.
Bazı Hastalar Bele Yapılan İğnelerden Bahsediyorlar? Nedir Bu İğne Tedavisi?
İlaç tedavisi, aktivite kısıtlaması ve bel korsesi uygulamasına ragmen şikayetleri devam eden hastaların beline steroid enjeksiyonu uygulanabilir. Enjeksiyon lomber sinir köklerinin çevresindeki epidural boşluğa yapılır. Ağrı ve şişliği azaltırlar. Ancak genelde geçici bir iyilik hali ağrı yaratırlar.

Fizik Tedavinin Bel Kayması Tedavisinde Yeri Nedir?
İyi bir rehabilitasyon programı bel bölgesi çevresindeki kasları güçlendirip, kalça çevresindeki kısa ve gergin kasları uzatarak kayan omurun daha stabil hale gelmesini sağlayabilir. Hastalar rehabilitasyon boyunca doktor gözetiminde istirahat, ilaç ve rehabilitasyon tedavilerini almaya devam ederler.

Kimlere Ameliyat Öneriyorsunuz?
Kayma çok fazla olduğunda ve şikayetler ameliyat dışı tedavi yöntemleriyle iyileştirilemediğinde ameliyat öneriyoruz. Yürümenin kötüleşmesi, bağırsak ve mesane fonksiyonlarında değişiklik, sinir fonksiyonlarında geri dönüşsüz kötüleşme olması da diğer ameliyat gerekçeleridir.

Bel Kayması Ameliyatında Ne Yapıyorsunuz?
Genelde ameliyatta yapılan cerrahi kayan omuru altındaki omura vidalarla tutturup kaynatan füzyon cerrahisidir. Bu sırada bası altında olan sinirler rahatlatılır. Bazen sinir köklerinin çıktığı boşlukların yüksekliğini artırma amacıyla omurga gövdelerinin arasına da bir kafes konulabilir. Bu kafesin içi de kemik dolu olup gövdeler arasında kaynama sağlar.

Ameliyat Sonrası Bel Hareketlerinde Azalma Oluyor mu?
Bu bir füzyon bir başka deyişle kayan omuru alttaki omura aradaki ekleleri yok ederek kaynatma ameliyatı. Dolayısıyla ameliyat sonrası o ekleme ait hareket ortadan kalkar. Ancak hastalar üstteki ve alttaki komşu omur eklemlerini kullanarak normale yakın bir bel hareketine sahip olabilirler.

Üstteki veya Alttaki Komşu Omur Eklemleri Sağlıklı Değilse Ne Yapıyorsunuz?
Ameliyatta amaç en az sayıda (mümkünse sadece iki omuru) omuru birbirine kaynatmaktır. Eğer üst ya da alt eklemlerde kireçlenme, kanal daralması ya da fıtık gibi ciddi bir problem var ise ikiden fazla omurun birbirine kaynatıldığı olabilir. Ancak bu durumda bel hareketlerinde farkedilir bir azalma oluşur. Ameliyata yapan cerrah mümkün olduğunca bel hareketini koruyamaya çalışmalıdır.

Ameliyat Sonrası Hastaları Neler Bekliyor?
Hastalar ameliyattan sonra 4. gün taburcu ediyoruz. Ben ameliyat sonrası korse kullanmıyorum. 6-12 ay içinde kaynama tamamlanır. Bu dönemde öne ve arkaya eğimeyi kıstlıyoruz. 12. aydan sonra hastalar ameliyat öncesi aktivitelerine dönebilirler.