YAZARLAR

Osman DİYADİN

Osman DİYADİN

o.diyadin@hotmail.com @diyadinosman rss Eklenme Tarihi: 20 Ekim 2017 14:47 - Güncelleme: 20 Ekim 2017 15:46

Atatürk İnönü'yü bakın nasıl istifa ettirmişti!..

Türkiye’nin yeni gündemi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından bazı Belediye Başkanlarının istifasının istenmesi tartışması..

Özellikle bütün gözlerin üzerinde olduğu isim ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile uzun yılların kader arkadaşlığını yapan istifasını istenen isimler arasında yer alan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek..

Gökçek nasıl bir karar verecek?

Ya kader ve dava arkadaşı Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın isteğini yerine getirerek başkanlığa veda ederek yanında yol arkadaşlığını devam ettirecek yada partiden ihraç edilmeyi ve azledilmeyi bekleyip yoları ayıracak?..

Zaman daralmış durumda!..

Gelinen bu noktadan sonra Gökçek’in  istifa ederek AK Parti’den kopmaması Erdoğan ile yol ve dava arkadaşlığını devam ettirmesi gerektiğini söyleyen dostları öne çıkmaya başladı..

Yani "Aklın yolu birdir"  misali!..

Tabi diğer Bursa ve Balıkesir Belediye Başkanları da!..

Belki sonrasında başka isimlerde...

Öte yandan Muhalefet cephesinden ise Belediye Başkanlarının halk tarafından seçildiğini zorla istifa ettirilmelerinin yanlış olduğu eleştirisi gelmeye devam ediyor?

Peki Cumhuriyet tarihinde bu ve buna benzeri olaylar yaşandı mı?

Bakın Ahmet Davutoğlu’nun istifasının ardından bu köşede dile getirdiğim bir tarihe damga vuran bir anı vardı…

Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ile dava arkadaşı İsmet İnönü arasında geçen bir olay.

Cumhurbaşkanı Atatürk dava arkadaşı Başbakan İnönü’nün görevini bırakması gerektiğini aksi halde görevden alabileceğini dile getirdikten sonra İnönü görevinden istifa etmişti…

Tabii bu olayı  bugün  istifası istenen belediye başkanları ile benzetme yaparak değerlendirmek doğru olmaz..

Ama anımsatmanın dava arkadaşlığının ne anlama geldiğini  ne büyük insanlar tarafından  bile ne  bedellerinin ödenmesi gerektiği gerçeğini ortaya koyduğunu anlatır diye düşünüyorum...

Gelin tarihi bu olayı okuyalım..

Bakın nasıl olmuş,,

***

Atatürk 18 Eylül 1937’de, Atatürk Orman Çiftliği’nde yapılması planlanan fabrika hakkında çiftlik müdürü Tahsin ve Hasan Rıza Soyak’tan bilgi almıştı.

Bu kişiler, fabrikanın verimli olabilmesi için devletin işin içine girmesi gerektiğini, hatta İstanbul’ daki Bomonti fabrikasının da devletçe satın alınmasını gerekli görüyorlardı. Halbuki İnönü buna baştan beri karşıydı. O sırada orada bulunan Dahiliye Vekili Şükrü Kaya konuşmaları İsmet Paşa’ya aktarınca olanlar olmuştu.

O günün akşamı, söz çiftlik ve bira fabrikasına gelince, İsmet Paşa gayet sinirli bir şekilde, kendisinden aldığı bilgilerden yetinmeyerek çiftlik müdüründen fikir aldığı için Atatürk’e sitem etmiş ve Hasan Rıza Soyak’ın anlattığına göre, “Ne oldu paşam size? Eskiden böyle değildiniz. Artık emirlerinizi hep sofradan mı alacağız? Aramıza Kara Tahsinler giriyor. Konuşmamıza meydan vermiyorlar...” demişti.

Yanındakilere alçak sesle “Yahu İsmet Paşa’ya ne olmuş, kendisini çok asabi görüyorum” diyen Atatürk, olayın büyümemesi için sofrayı erken dağıtmıştı.    

Gece olaysız kapanmıştı ama konuklar gittikten sonra olanları, Salih Bozok’la birlikte köşkte kalan Kılıç Ali şöyle anlatmıştı:    

Önce Atatürk’ün sesi duyuldu: 

“Neydi o sofradaki afra tafranız Paşa Hazretleri? Ne demek istediğinizi açıkça söyleyin bakalım!” İsmet Paşa, çok yavaş sesle konuşuyordu.  Dediklerini iyice duyamıyordum.   Tek tük kulağıma ‘hükümet işleri’, ‘azarlanmak’ gibi kelimeler çarpıyordu.  

Atatürk’ün sesi tekrar yükseldi:   

“Ne demek hükümet azası? Ya benim Devlet Reisi olarak görevim nedir? Yaaa! Demek öyle! Siz bildiğiniz gibi  işleri yürüteceksiniz, ben de sizin işlerinizin mühürcü başısı olacağım! Öyle mi? Sen böyle mi anlıyorsun Başvekilliği? Böyle mi memleket idare edeceksin? Başvekil demek layüsel (dokunulmaz) demek değildir. Elbette yaptığı işler tenkit edilecek. Tenkit edeceklerin en başında da ben geliyorum! Beğenmediklerimi söyleyeceğim, düzelteceksiniz. Sizin göreviniz bu.”

Yine İsmet Paşa konuşmaya başladı.  

Hükümeti savunmaya çalıştığını anlayabiliyordum. 

 Atatürk on dakika kadar kendisini dinledi, sonra:  “Siz yorulmuşsunuz Paşa!... Sinirleriniz bozulmuş!.. Yalnız sinirleriniz olsa yine de zarar vermez ama düşünce selametini de kaybetmişsiniz! Acele dinlenmeğe ihtiyacınız var! Size izin veriyorum, yerinize kimin vekâlet edeceğini yarın ajanstan öğrenirsiniz...”       

 Yakup Kadri bu konuşmadan sonra yanlarından başı öne eğik şekilde geçen İsmet Paşa’nın gece Salih Bozok’un odasına gittiğini, kendisinin de yan odadan konuşmaları duyabildiğini  belirtiyor.  

Yakup Kadri’ye göre İsmet Paşa, Atatürk’e ne kadar bağlı olduğunu, bu göreve kendisini onun getirdiğini, dolayısıyla da onun görevden almasının doğal olduğunu ancak kovulmasının kamuoyunun nezdinde itibarını yerle bir edeceğini söylüyor ve kendisine şereflice çekilme fırsatı verilmesini rica ediyordu.  

İsmet Paşa’nın bulduğu formül, yorgunluk mazeretiyle iki haftalık bir doktor raporu almak, ardından da istifa etmekti. Salih Bozok, Atatürk’ü uyandırmış ve teklifi iletmişti.

Atatürk önce, “Hadi ya! Sofrada poz üstüne poz atıyordu. Neden amana düştü bakalım!” demiş ama sonra teklifi kabul etmişti.    19 Eylül 1937’de Atatürk ve mahiyeti, II. Tarih Kongresi’ne katılmak üzere Ankara’dan İstanbul’a hareket etti. Trende İnönü de vardı. Şevket Süreyya Aydemir’e göre, tren hareket ettikten bir süre sonra Atatürk, “Bizi Paşa’yla yalnız bırakınız” demişti.

İki adam bir süre arkadaki salonda konuşmuşlardı.

Diğerleri sofrada bekliyordu. Bir süre sonra İnönü görünmüştü. Yüzünde herhangi bir özel ifade yoktu. Sofraya oturmamıştı.

Az sonra Atatürk gelmiş ve sofradakilere “Bu iş bitti!” demişti.  

İkilinin ne konuştuğunu ise İnönü hatıratında şöyle özetleyecekti:    

“... Trene girer girmez Atatürk beni yalnız yanına aldı. ‘Akşam vuku bulan çekişmelere, hadiselere, tartışmalara kısaca işaret ederek, şimdiye kadar, beraber çalıştığımız zamanda pek çok defa kavga etmişizdir dedi. Ama bu kadar açıktan, bu kadar serti olmamıştı. Bu sebeple sizin çalışmanıza biraz aralık vermek doğru olacaktır’ dedi. Ben, onun bu sözünün çok isabetli olduğunu söyleyerek atılgan bir tavırla, samimi bir tavırla karşıladım. Çok müteşekkir olurum dedim. Onun üzerine derhal benim yerime getirmek istediği zatın adını söyledi. Celal Beyi getireceğim dedi. Pek münasip olacağını, isabetli olacağını söyledim. ..”  (1)

Sonucunda çıkan kriz sonrası İnönü gidiyor Celal Bayar Başbakan oluyordu .

İki dava arkadaşı, iki kader arkadaşı böyle bir olayla karşı karşıya kalıyordu..

Cumhurbaşkanı Atatürk istifası istedi…

Başbakan İnönü istifasını verdi…

Celal Bayar Başbakan oldu!..

Tabi ki bu anı bugün yaşanan isimler üzerindeki istifa krizleri için asla  bir benzetme teşkil etmez.Ama dava ve kader arkadaşı olmanın gerektiğinde bedeller ödenmesi gerektiğini anlatır..

Çünkü dava arkadaşı olmak zor bir imtihandır.

Ama bedeli ödeyenler milletin gözünde  kaybetmezler!..

Mustafa Kemal sonrası İnönü'nün devleti yönettiği gibi!..

Çünkü VEFA  hep kazandırır!..

Kyn: 2011; Hasan Rıza Soyak, Atatürk’ten Hatıralar, Yapı Kredi Yayınları, 

 




PAYLAŞ tw fb gp

YORUM YAZIN Atatürk İnönü'yü bakın nasıl istifa ettirmişti!.. yazısına yorum yapın

adınız ve soyadınızla doğrudan da yorum yapabilirsiniz
BU YAZIYA YAPILAN YORUMLAR1 YORUM
  • Misafir 20 Ekim 2017 15:44 Sen ne anlatiyorsun?Kiminle kimi kiyasliyorsun?O zamanin sartlari ile bugunu bir tutabiliyorsun yani?Ve bu bakis acisi ile de kose yazarligi yapiyorsun.Engin bir dusunce ve muhakeme kabileti...

    CEVAP YAZ 2 15
REKLAM
Osman DİYADİNDİĞER YAZILARIOsman DİYADİN
TÜMÜ

GÜNCEL YAZILAR TÜMÜ

Dilediğiniz platformdan Bizi izlemeye devam edin! tw gp fb rs
REKLAM
REKLAM

İNTERNET HABER MOBİL

iPhone iPad Android
İnternethaber Yayın Grubu Tüm Hakları Saklıdır © 2000-2018 - İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz ! Tel : +90 212 266 99 99  /  Faks : +90 212 266 98 98 Yazılım Geliştirme ve Sistem Destek: Bilgin Pro